Thức ăn giàu đạm chỉ phát huy giá trị khi tôm ăn được, tiêu hóa được và chuyển phần dinh dưỡng hấp thu thành tăng trưởng. Nếu bỏ qua một mắt xích, tăng hàm lượng đạm hoặc bổ sung enzyme có thể làm chi phí tăng mà FCR không cải thiện. Hiểu hệ tiêu hóa giúp người nuôi chọn đúng vấn đề để xử lý, thay vì quy mọi biểu hiện ruột rỗng, phân lỏng hoặc chậm lớn cho thiếu men.
1. Hệ tiêu hóa không chỉ là một đường ruột nhìn thấy qua vỏ
Nghiên cứu giải phẫu phát triển ở tôm thẻ phân chia hệ tiêu hóa thành ruột trước, ruột giữa và ruột sau. Dạ dày, hệ thống lọc và gan tụy có cấu trúc thay đổi theo giai đoạn phát triển; không nên hình dung tôm giống mới phát triển có bộ máy xử lý thức ăn giống hệt tôm lớn. [1]
Gan tụy là cơ quan quan trọng trong tổng hợp và tiết enzyme tiêu hóa. Nghiên cứu về phân bố proteinase trong ruột giữa cho thấy hoạt động tiêu hóa được tổ chức trong những khoang có chức năng khác nhau. Vì vậy, quan sát thấy thức ăn trong ruột chỉ phản ánh một phần quá trình, không đo trực tiếp được khả năng hấp thu. [2]
Trong thực hành, nên ghi tình trạng đường ruột cùng sức ăn và tăng trọng. Ruột đầy ở một lần bắt mẫu không khẳng định khẩu phần đã tối ưu; ruột ít thức ăn ngay trước cữ ăn cũng chưa đủ để kết luận rối loạn tiêu hóa. Giữ thời điểm lấy mẫu nhất quán giúp so sánh giữa các ngày có ý nghĩa hơn.
2. Protease, amylase và lipase đảm nhiệm việc gì?
| Nhóm enzyme | Vai trò khái quát | Cách hiểu khi chọn giải pháp |
|---|---|---|
| Protease, gồm các enzyme như trypsin | Tham gia phân giải protein thành các thành phần nhỏ hơn. | Cần xem nguồn đạm, khả năng tiêu hóa và chất kháng dinh dưỡng. |
| Amylase | Tham gia phân giải tinh bột. | Không đồng nghĩa tôm sử dụng hiệu quả mọi loại carbohydrate ở mọi mức bổ sung. |
| Lipase | Tham gia phân giải lipid. | Đánh giá cùng thành phần chất béo và chất lượng nguyên liệu. |
Các thí nghiệm thức ăn đo hoạt tính enzyme ở những cơ quan và điều kiện cụ thể. Chẳng hạn, nghiên cứu khẩu phần giảm bột cá kết hợp nguồn methionine và một chủng Bacillus amyloliquefaciens ghi nhận đáp ứng enzyme ở gan tụy khác với ở ruột. Không nên lấy kết quả của một mô để khẳng định toàn bộ hệ tiêu hóa được cải thiện theo cùng cách. [3]
Hoạt tính enzyme cao hơn cũng không tự động chứng minh hiệu quả kinh tế tốt hơn. Để đánh giá ứng dụng, cần xem đồng thời tăng trọng, lượng thức ăn, tỷ lệ sống, FCR và chi phí bổ sung.
3. Đạm thực vật hay đạm động vật: câu hỏi nằm ở khẩu phần hoàn chỉnh
Không có quy tắc đơn giản rằng mọi nguồn đạm động vật đều tốt hơn mọi nguồn đạm thực vật. Nghiên cứu thay một phần bột cá bằng hỗn hợp đạm thực vật có bổ sung dịch thủy phân nấm men cho thấy kết quả phụ thuộc công thức cụ thể. Kết luận cần gắn với nguyên liệu, mức thay thế và cỡ tôm được thử nghiệm. [4]
Một nghiên cứu khác về khẩu phần giàu đạm thực vật cho thấy hỗn hợp enzyme có thể cải thiện một số chỉ tiêu tiêu hóa và tăng trưởng trong điều kiện thí nghiệm. Điều này hỗ trợ việc nghiên cứu công thức thức ăn, không tạo ra một liều dùng chung cho mọi sản phẩm enzyme đang bán. [5]
Khi chọn thức ăn thương mại, người nuôi nên hỏi nhà cung cấp về đối tượng sử dụng, kích cỡ viên, hướng dẫn cho ăn và dữ liệu thử nghiệm. Chỉ so sánh phần trăm đạm trên bao bì có thể bỏ qua khác biệt về khả năng sử dụng dưỡng chất và độ bền viên trong điều kiện ao.
4. Những yếu tố cần kiểm tra trước khi bổ sung enzyme
Chất kháng dinh dưỡng
Chất ức chế trypsin trong đậu nành đã được nghiên cứu trên tôm thẻ. Các công trình về đáp ứng bù trừ của hệ protease cho thấy tương tác giữa nguyên liệu và bộ máy tiêu hóa phức tạp hơn việc chỉ đọc hàm lượng đạm thô. Đây là vấn đề cần được kiểm soát trong lựa chọn và chế biến nguyên liệu. [6]
Độc tố nấm mốc và bảo quản thức ăn
Thử nghiệm trong ống nghiệm đã khảo sát tác động của aflatoxin B1 và fumonisin B1 lên hoạt tính enzyme từ gan tụy tôm thẻ. Kết quả loại này cho thấy một hướng tác động sinh học, nhưng không cho phép chẩn đoán nhiễm độc chỉ bằng quan sát tại ao. [7]
Cần giữ lại thông tin lô thức ăn, kiểm tra bao bì và điều kiện kho, tránh để nước hoặc hơi ẩm xâm nhập. Khi nghi ngờ chất lượng, nên lấy mẫu đúng cách và trao đổi với đơn vị cung cấp hoặc phòng phân tích. Trộn thêm enzyme không phải cách xác nhận hay loại bỏ nguyên nhân do độc tố.
Môi trường và điều kiện bắt mồi
Trước khi kết luận thiếu enzyme, hãy kiểm tra các điều kiện mà trại đang theo dõi: oxy, nhiệt độ, biến động nước, lịch cho ăn và lượng thức ăn còn. Đồng thời rà lại cách lấy mẫu. Những thông tin này giúp phân biệt tôm không tiếp cận đủ thức ăn với tôm ăn nhưng sử dụng kém.
pH ao cũng không đồng nhất với pH trong từng khoang tiêu hóa. Không nên suy ra một lần điều chỉnh pH nước sẽ đưa mọi enzyme đến mức hoạt động tối ưu.
5. Phân biệt chế phẩm vi sinh và enzyme ngoại sinh
Enzyme ngoại sinh cung cấp hoạt tính xúc tác từ bên ngoài. Chế phẩm vi sinh cung cấp vi sinh vật hoặc thành phần được công bố theo thiết kế sản phẩm. Hai nhóm này có thể được phối hợp trong nghiên cứu, nhưng không thể thay thế tên gọi cho nhau.
Một thử nghiệm có nhóm đối chứng, nhóm vi sinh và nhóm enzyme ghi nhận đáp ứng khác nhau tùy chỉ tiêu, không phải mọi hoạt tính enzyme và tỷ lệ sống đều tăng đồng thời. Đó là lý do cần xem đúng chủng, loại enzyme, công thức, đường sử dụng và điều kiện thử. [8]
Khi đọc nhãn enzyme, nên kiểm tra hoạt tính được công bố theo đơn vị nào, điều kiện bảo quản và cách sử dụng. Với vi sinh, cần xem thông tin chủng và mật độ được bảo đảm. Không tự quy đổi số gram của hai sản phẩm khác thành hiệu lực tương đương.
6. Theo dõi FCR để biết thay đổi có ích hay không
FCR = tổng khối lượng thức ăn sử dụng / phần tăng sinh khối tôm tương ứng. Khi tính phải giữ cùng kỳ theo dõi và ghi nhận các đợt thu tỉa. Ví dụ giả định, dùng 1.200 kg thức ăn để tăng 1.000 kg sinh khối thì FCR là 1,2.
Nếu bỏ sót lượng tôm thu tỉa, tính sai số lượng sống hoặc chỉ cân những con lớn, FCR có thể bị sai lệch. Vì vậy, một con số đẹp chưa đủ để khẳng định sản phẩm có tác dụng. Khi thử giải pháp mới, nên giữ dữ liệu nền và tránh thay nhiều yếu tố cùng lúc; nếu có điều kiện, bố trí đối chứng phù hợp với thực tế trại.
Ngoài FCR, hãy tính chi phí thức ăn và phụ gia trên mỗi kilogram tôm tăng thêm. Một thay đổi làm giảm nhẹ FCR nhưng tăng chi phí nhiều có thể chưa phải lựa chọn có lợi.
Kết luận
Hệ tiêu hóa khỏe và khẩu phần phù hợp là nền tảng sử dụng thức ăn hiệu quả. Enzyme, vi sinh và nguyên liệu chức năng có thể có giá trị trong những điều kiện cụ thể, nhưng cần đánh giá bằng dữ liệu của sản phẩm và kết quả tại trại. Hãy bắt đầu từ chất lượng thức ăn, điều kiện bắt mồi, nhật ký sinh khối và FCR trước khi quyết định bổ sung.
Tài liệu tham khảo
- Ontogenesis of digestive system in Litopenaeus vannamei.
- Spatial distribution of digestive proteinases in the midgut of the Pacific white shrimp.
- Dietary Use of Methionine Sources and Bacillus amyloliquefaciens in reduced-fishmeal diets.
- Yeast hydrolysate helping complex plant proteins improve feed utilization.
- Dietary enzyme complex in high-plant-protein diets for Penaeus vannamei.
- The protease-based compensatory mechanism against dietary soybean trypsin inhibitor.
- In vitro effects of aflatoxin B1 and fumonisin B1 on digestive enzyme activity.
- Dietary Probiotic and Enzyme Supplementation in Penaeus vannamei.
Bài mới nhất
Đang tải bài mới...
0 nhận xét:
Đăng nhận xét