Để chăm sóc tôm thẻ chân trắng, người nuôi cần hiểu tôm lớn lên như thế nào, bắt mồi ra sao và phản ứng thế nào khi nước thay đổi. Những kiến thức này giúp chọn việc cần kiểm tra khi đàn tôm có dấu hiệu bất thường.
Ví dụ, buổi chiều tôm còn ăn tốt nhưng gần sáng lại tụ quanh quạt. Lúc đó, cần đo oxy tại nơi tôm tập trung và các vùng nước lưu thông kém. Chỉ xem nhiệt độ và độ mặn sẽ dễ bỏ sót tình trạng thiếu oxy.
1. Tôm phải lột vỏ để lớn lên
Tôm thẻ chân trắng có tên khoa học là Litopenaeus vannamei, cũng được ghi là Penaeus vannamei. Loài này có nguồn gốc ở phía đông Thái Bình Dương. Thân tôm thường trong, nhạt màu; màu sắc còn thay đổi theo nền ao, thức ăn và độ đục của nước. Vì vậy, màu thân riêng lẻ chưa cho biết tôm khỏe hay yếu. [1]
Lớp vỏ là bộ xương ngoài của tôm. Muốn lớn, tôm phải bỏ vỏ cũ rồi làm cứng vỏ mới. Tôm mềm vỏ ngay sau lột cần được phân biệt với tôm mềm kéo dài, yếu hoặc chết. Khi kiểm tra, phải xem tôm đang ở giai đoạn nào của quá trình lột.
Nhá là khay đặt thức ăn để theo dõi sức ăn của tôm. Khi kiểm tra nhá, hãy quan sát thêm râu, chân, vỏ, đường ruột và phản ứng của tôm. So với những ngày trước, đồng thời ghi giờ cho ăn và tình trạng nước ao để nhận biết thay đổi.
2. Hiểu tuổi giống trước khi mua và thả
Từ trứng, tôm lần lượt trải qua các giai đoạn Nauplius, Zoea, Mysis rồi đến hậu ấu trùng, viết tắt là PL. PL12 nghĩa là tôm đã ở giai đoạn hậu ấu trùng được 12 ngày; cách tính này bắt đầu khi tôm chuyển sang hậu ấu trùng. [1]
Ở giai đoạn Nauplius, tôm dùng nguồn dinh dưỡng dự trữ trong cơ thể. Các giai đoạn sau bắt đầu ăn thức ăn bên ngoài. Khi hình dạng và hoạt động thay đổi, nhu cầu và cách cung cấp thức ăn cũng thay đổi. Vì vậy, không thể chỉ nghiền nhỏ thức ăn của tôm thương phẩm rồi dùng thay thức ăn cho ấu trùng.
Khi mua giống, cần hỏi rõ tuổi PL, nguồn giống, điều kiện vận chuyển và cách thuần sang nước ao. Thuần là giúp tôm thích nghi với điều kiện nước tiếp nhận. Tuổi PL lớn hơn chưa chắc là lô giống tốt hơn nếu vận chuyển kém hoặc thuần không phù hợp.
3. Cho ăn theo phản ứng của đàn tôm
Tôm có thể hoạt động ở đáy hoặc trong các lớp nước phía trên, tùy giai đoạn, nguồn thức ăn và điều kiện ao. Khi thấy tôm nổi mặt, tụ mé hoặc dồn gần nơi sục khí, cần kiểm tra nước cùng lúc. Vị trí tôm xuất hiện giúp định hướng kiểm tra, nhưng chưa đủ để kết luận thiếu oxy hay mắc bệnh.
Ánh sáng và giờ cho ăn có thể ảnh hưởng đến hoạt động bắt mồi. Nghiên cứu đã ghi nhận mối liên hệ này trong điều kiện thí nghiệm. Tuy nhiên, lịch cho ăn tại trại vẫn phải dựa vào phản ứng của đàn, cách phân bố thức ăn và oxy trong ao. [2]
Nếu tăng cữ ăn ban đêm, cần theo dõi oxy vì đây cũng là thời gian oxy có thể giảm. Tôm bắt mồi tốt vào một thời điểm chưa có nghĩa ao đủ khả năng đáp ứng lượng thức ăn tăng thêm.
Giữ cách kiểm tra nhá nhất quán. Ghi giờ đặt thức ăn, giờ xem nhá và tình trạng viên thức ăn. Nếu hôm nay xem sau 30 phút, hôm sau xem sau hai giờ, lượng cám còn lại sẽ khó so sánh vì thời gian tôm ăn đã khác nhau.
4. Theo dõi nhiệt độ ở đúng thời điểm và độ sâu
Nhiệt độ cơ thể tôm phụ thuộc vào môi trường nước. Khi nước nóng hoặc lạnh hơn, hoạt động cơ thể, nhu cầu ăn và cách sử dụng oxy cũng thay đổi. Nước ấm còn giữ được ít oxy hơn nếu các điều kiện khác tương đương.
Khoảng 25 đến 32°C được nhắc trong tài liệu cần được hiểu theo giai đoạn, cỡ tôm, quá trình thích nghi và mô hình nuôi. Các mức trong khoảng này không có tác dụng giống nhau. Hướng dẫn của Virginia Tech dành cho hệ biofloc nước biển sử dụng khoảng nhiệt độ hẹp hơn; khi tham khảo, cần chú ý mô hình mà tài liệu hướng tới. [3]
Đo nhiệt độ vào các giờ cố định để so sánh giữa các ngày. Đo thêm khi nắng nóng hoặc mưa lớn. Nếu mặt và đáy khác nhiệt độ, kiểm tra cả lớp nước nơi tôm đang sống. Một số đo tại mé ao nông giữa trưa không thể đại diện cho toàn ao.
5. Nuôi mặn thấp phải kiểm tra cả thành phần khoáng
Độ mặn phản ánh tổng lượng muối hòa tan theo cách đo đang dùng. Chỉ tiêu này chưa cho biết riêng lượng kali, magiê, canxi và natri. Hai nguồn nước cùng độ mặn vẫn có thể khác thành phần khoáng.
Tôm phải điều chỉnh lượng muối và nước giữa cơ thể với môi trường. Vì vậy, nuôi ở độ mặn thấp cần chú ý cả thuần giống lẫn thành phần nước. Tài liệu nuôi tôm mặn thấp tại Alabama cho thấy có nguồn nước đạt độ mặn phù hợp nhưng vẫn cần đánh giá và bổ sung kali, magiê. [4]
Trước khi thả, kiểm tra nguồn nước, kết quả phân tích khoáng và thống nhất cách thuần với trại giống. Khả năng thích nghi với nhiều độ mặn của tôm thẻ không bảo đảm mọi nguồn nước gần ngọt đều phù hợp. Việc bổ sung khoáng nên dựa vào phần thiếu thực tế của từng nguồn nước.
6. Đo oxy gần đáy và gần sáng
DO là oxy hòa tan trong nước, thường được ghi bằng mg/L. Tôm, các sinh vật khác và quá trình phân hủy chất hữu cơ đều sử dụng oxy. Do đó, khi chọn thiết bị cấp oxy, cần tính cả nhu cầu của ao bên cạnh nhu cầu của đàn tôm. [5]
Ban ngày, tảo có thể tạo oxy nhờ ánh sáng. Ban đêm, quá trình tạo oxy này dừng, trong khi hô hấp vẫn tiếp tục. Cần chú ý đo gần sáng, nhất là sau ngày âm u, khi tảo biến động hoặc khi tăng thức ăn.
Đo ở nhiều nơi: gần đáy, vùng nước lưu thông kém và nơi tôm tập trung. Chỉ đo cạnh quạt có thể bỏ sót chỗ thiếu oxy. Mức cảnh báo phải được đặt đủ sớm để còn thời gian kiểm tra và tăng cấp oxy trước khi tôm gặp nguy hiểm.
Nếu tôm bất thường và kết quả đo xác nhận oxy thấp, ưu tiên tăng cấp oxy, kiểm tra thiết bị và điều chỉnh cho ăn theo tình trạng đàn. Không để việc tìm mua chế phẩm làm chậm xử lý thiếu oxy.
7. Đọc pH cùng giờ đo, nhiệt độ và ammonia
pH cho biết mức axit hoặc kiềm của nước. Trong ao có tảo, quang hợp và hô hấp góp phần làm pH thay đổi giữa ngày và đêm. Muốn đánh giá dao động, cần có số đo ở các thời điểm phù hợp, thay vì chỉ đo một lần buổi sáng.
Ghi pH cùng giờ, vị trí và nhiệt độ. Nếu kết quả bất thường, kiểm tra dụng cụ hoặc đo đối chiếu trước khi dùng chất điều chỉnh. Việc làm pH thay đổi quá nhanh có thể khiến môi trường biến động thêm.
Ammonia trong nước có các dạng khác nhau. Khi pH thay đổi, tỷ lệ NH₃, dạng độc hơn, cũng thay đổi. Vì vậy, trước khi điều chỉnh pH cần xem cả kết quả ammonia để đánh giá ảnh hưởng lên đàn tôm.
8. Theo dõi sức khỏe và ngăn mầm bệnh vào ao
Tôm thích nghi được với nhiều điều kiện nước vẫn có thể mắc bệnh. Giống SPF được xác định không mang những tác nhân cụ thể trong một chương trình kiểm soát. Trạng thái này không bảo đảm tôm miễn nhiễm mọi bệnh hoặc tiếp tục giữ được sau khi đưa ra ao. [6]
Giữ hồ sơ nguồn giống, xét nghiệm, nước cấp và các lần chuyển đàn. Nếu tăng mật độ, cần kiểm tra lại khả năng cấp oxy, cấp nước, xử lý chất thải và ứng phó mất điện. Một trại nuôi thành công ở mật độ cao chưa đủ làm căn cứ áp dụng cho trại có hạ tầng khác.
Trong nhật ký hằng ngày, ghi sức ăn và hoạt động của tôm, kết quả đo nước, cùng những việc đã làm tại ao. Chẳng hạn, khi tăng thức ăn hoặc thay đổi giờ chạy quạt, ghi rõ thời điểm để so với diễn biến sau đó. Cách ghi này giúp tìm nguyên nhân và kiểm tra hiệu quả chăm sóc.
Tài liệu tham khảo
- FAO: Hồ sơ sinh học và vòng đời Penaeus vannamei.
- Nghiên cứu: Đồng bộ nhịp bắt mồi và hoạt động với ánh sáng, giờ ăn.
- Virginia Tech: Nuôi tôm thẻ trong hệ biofloc.
- Alabama Cooperative Extension: Thành phần khoáng trong nước mặn thấp.
- FAO: Oxy và biến động môi trường ao tôm; các thí nghiệm lịch sử không dùng làm ngưỡng chung cho tôm thẻ.
- Alday-Sanz và cộng sự: Hiểu đúng trạng thái SPF ở tôm.
Bài mới nhất
Đang tải bài mới...
0 nhận xét:
Đăng nhận xét