Tôm chậm lớn dù đã tăng thức ăn và trộn men mỗi ngày. Trước khi đổi sang sản phẩm khác, cần kiểm tra đàn có thật sự ăn hết, số con sống được ước tính đúng chưa và môi trường có cho phép bắt mồi bình thường không.
Tiêu hóa chỉ là một mắt xích giữa thức ăn đưa xuống ao và khối lượng tôm thu được. Hiểu mắt xích này giúp chọn đúng việc cần sửa, đồng thời tránh kết luận rằng ruột rỗng là thiếu enzyme hoặc FCR cao luôn do thức ăn kém.
1. Thức ăn đi qua hệ tiêu hóa như thế nào?
Sau khi được đưa vào miệng, thức ăn tiếp tục được xử lý ở đường tiêu hóa. Dạ dày tham gia nghiền và phân loại; gan tụy là cơ quan quan trọng trong tạo enzyme, tiêu hóa, hấp thu và dự trữ dinh dưỡng. Ruột nhìn thấy qua thân chỉ phản ánh một phần của toàn bộ quá trình.[1]
Enzyme là chất xúc tác sinh học giúp phân giải thành phần thức ăn. Chúng không biến mọi thức ăn thành dinh dưỡng sử dụng được với cùng hiệu suất. Nguyên liệu, chế biến, sức khỏe và điều kiện tiêu hóa đều ảnh hưởng kết quả.
Vì thế, thấy ruột đầy chỉ cho biết có chất chứa ở thời điểm quan sát. Chưa thể kết luận tôm hấp thu tốt hoặc khẩu phần cân đối. Ngược lại, ruột ít thức ăn trước cữ cho ăn khác với tình trạng ruột rỗng kéo dài cùng giảm hoạt động.
2. Ba nhóm enzyme thường được nhắc tới
Protease giúp phân giải protein, tức chất đạm, thành những phần nhỏ hơn. Trypsin là một enzyme thuộc nhóm này. Amylase tham gia phân giải tinh bột; lipase tham gia phân giải chất béo.
Các nhóm không thay thế chức năng cho nhau. Một sản phẩm chỉ công bố tổng số gram mà không nói loại và hoạt tính enzyme sẽ khó đánh giá hơn sản phẩm có thông tin rõ. Cùng khối lượng bột không có nghĩa cùng khả năng xúc tác.
Khi đọc nghiên cứu, chú ý enzyme được đo ở gan tụy hay ruột. Có thí nghiệm ghi nhận thay đổi ở gan tụy nhưng không có khác biệt tương ứng ở ruột. Không nên gom tất cả thành câu “enzyme tiêu hóa tăng” rồi suy ra tôm chắc chắn lớn nhanh.[1]
3. Phần trăm đạm chưa đủ để so hai bao thức ăn
Tôm cần các axit amin, là thành phần cấu tạo protein, cùng năng lượng và những dưỡng chất khác. Một nguồn đạm có thể có hàm lượng cao nhưng không được sử dụng tốt nếu thành phần hoặc cách chế biến không phù hợp.
Không có quy tắc mọi đạm động vật tốt hơn mọi đạm thực vật. Với nguyên liệu thực vật, cần xem mức sử dụng, chất kháng dinh dưỡng và cách cân đối công thức. Chất ức chế trypsin là ví dụ về thành phần có thể ảnh hưởng quá trình phân giải đạm.
Nghiên cứu thay đổi lượng bột đậu nành cho thấy tăng trưởng và tiêu hóa có thể thay đổi theo công thức được thử. Giới hạn ghi trong một thí nghiệm không phải tỷ lệ tối đa chung cho mọi thức ăn thương mại.[2]
Người nuôi nên so đối tượng sử dụng, kích cỡ viên, dữ liệu thử và kết quả tại trại. Không tự tăng đạm chỉ vì tôm lớn chậm khi chưa biết nguyên nhân. Phần dư không được chuyển thành tăng trưởng còn có thể làm tăng tải môi trường.
4. Kiểm tra viên thức ăn, kho và cách phân bố
Viên cần phù hợp cỡ tôm và điều kiện sử dụng. Nếu viên vụn nhiều hoặc mất chất trước khi tôm ăn, lượng ghi trong sổ không còn tương đương dinh dưỡng tới được đàn. Kiểm tra thức ăn lúc ra bao và sau thời gian ngâm phù hợp với cách cho ăn.
Giữ bao khỏi ẩm, nóng quá mức và vật gây hại; quản lý theo lô và hạn sử dụng. Khi có mùi, màu hoặc tình trạng bất thường, giữ mẫu và trao đổi với nhà cung cấp. Không dùng enzyme hoặc vi sinh để “sửa” một lô nghi hỏng.
Kiểm tra vùng rải thức ăn có đúng nơi tôm tiếp cận không. Nhá sạch ở một góc không chứng minh phần rải ở góc khác đã được ăn hết. Thức ăn bị dòng đẩy vào hố gom có thể mất khỏi tầm quan sát mà chưa đi qua hệ tiêu hóa.
5. Ruột bất thường cần được đặt trong bối cảnh
Giữ giờ bắt mẫu tương đối nhất quán so với cữ ăn. Ghi số con, vị trí và tình trạng hoạt động, không chỉ chụp một con ruột xấu. Theo dõi cả phân cỡ và mức chết để tránh đánh giá trên nhóm dễ bắt.
Khi đàn giảm ăn, kiểm tra DO, nhiệt độ, pH và những biến động nước. Xem lại lột xác, thay thức ăn hoặc sản phẩm vừa dùng. Nếu có tôm yếu, phân bất thường hoặc chết tăng, cần lấy mẫu đánh giá sức khỏe.
pH của nước ao không bằng pH trong mọi khoang tiêu hóa. Tạt chất chỉnh pH không tự đưa toàn bộ enzyme tới điều kiện tối ưu. Cũng không thể chẩn đoán thiếu enzyme chỉ bằng việc đường ruột ngắt quãng.
6. Enzyme bổ sung và vi sinh là hai nhóm khác nhau
Enzyme bổ sung cung cấp hoạt tính xúc tác từ ngoài. Vi sinh cung cấp những chủng được lựa chọn theo mục tiêu sản phẩm; hiệu quả cần được kiểm chứng theo chủng, lượng dùng và đường sử dụng. Không gọi mọi sản phẩm là “men” rồi coi có thể thay nhau.
Với enzyme, hỏi hoạt tính, điều kiện bảo quản, độ ổn định và cách trộn. Với vi sinh, hỏi tên chủng và mật độ được bảo đảm. Sản phẩm dùng cho nước không mặc nhiên thích hợp để trộn ăn.
Nghiên cứu bổ sung một chủng Bacillus cùng thay đổi nguồn methionine được thực hiện trên công thức cụ thể. Không thể lấy hiệu quả của cả công thức đó làm bảo đảm cho một gói vi sinh khác đang bán.[1]
Nếu thử giải pháp mới, giữ phần còn lại ổn định khi có thể, ghi chi phí và kết quả. Trại cần biết liệu sản phẩm giúp ích trong hoàn cảnh của mình, thay vì chỉ xem một ảnh gan tụy hoặc một lần nhá hết nhanh.
7. Tính FCR với đúng phần sinh khối tăng
FCR là hệ số chuyển đổi thức ăn. Trong một kỳ, lấy lượng thức ăn đã sử dụng chia cho phần sinh khối tôm tăng tương ứng. Cần nói rõ quy ước và không nhầm lượng xuất kho với lượng thực đưa xuống ao.
Ví dụ giả định đầu kỳ có 500 kg tôm; cuối kỳ còn 1.300 kg, trong kỳ đã thu tỉa 200 kg. Phần tăng tính theo quy ước này là 1.300 cộng 200 trừ 500, bằng 1.000 kg. Nếu dùng 1.200 kg thức ăn, FCR là 1,2.
Nếu bỏ quên 200 kg thu tỉa, FCR sẽ thành 1.200 chia 800, bằng 1,5. Sai lệch nằm ở ghi chép, chưa chứng minh tiêu hóa đã kém đi. Tương tự, ước tính số con sống hoặc cỡ trung bình quá cao có thể tạo FCR đẹp giả.
FCR tại ao là chỉ tiêu tổng hợp của thức ăn, nguồn thức ăn tự nhiên, hao hụt, sức khỏe và quản lý. Nó không phải phép đo trực tiếp tỷ lệ hấp thu đạm. Tài liệu FAO về quản lý cho ăn cũng nêu khó khăn khi người nuôi không trực tiếp nhìn thấy toàn bộ lượng tôm ăn.[3]
8. Giảm FCR phải đi cùng giảm chi phí thực
Ví dụ giả định thức ăn giá 30.000 đồng/kg. FCR 1,3 tương đương 39.000 đồng tiền thức ăn trên mỗi kg tăng sinh khối. Nếu giảm xuống 1,25, phần thức ăn còn 37.500 đồng.
Nếu sản phẩm bổ sung tốn thêm 2.000 đồng trên mỗi kg tăng sinh khối, tổng lại là 39.500 đồng. Trong ví dụ này, FCR giảm nhưng tổng chi phí tăng. Đây chỉ là minh họa, chưa xét lợi ích sức khỏe hoặc các khoản khác.
Theo dõi tăng trọng, tỷ lệ sống, FCR và tổng chi phí trong cùng kỳ. Nếu các ao khác nhau nhiều về mật độ, tuổi hoặc môi trường, không coi chênh lệch là bằng chứng chắc của sản phẩm. Cải thiện tiêu hóa có ích nhất khi được xác nhận bằng đàn khỏe hơn và kết quả nuôi thật.
Tài liệu tham khảo
Bài mới nhất
Đang tải bài mới...
0 nhận xét:
Đăng nhận xét