Một con bò phối nhiều lần chưa có thai có thể gặp vấn đề ở phát hiện động dục, xử lý tinh, kỹ thuật phối hoặc sức khỏe sinh sản. Nóng và dinh dưỡng cũng có thể ảnh hưởng. Nếu chỉ đổi thuốc sau mỗi lần thất bại, trại khó biết nguyên nhân và dễ tiếp tục tốn chi phí.
Ovsynch là một chương trình điều khiển thời điểm rụng trứng để tổ chức phối theo giờ. Chương trình có thể được lựa chọn cho đối tượng phù hợp, nhưng cần đi cùng thăm khám, lịch thực hiện chính xác và theo dõi kết quả.
1. Xác nhận thông tin trước khi gọi là phối lặp lại
Thuật ngữ repeat breeder thường được dùng khi bò có nhiều lần phối không thành công dù còn chu kỳ và không phát hiện bất thường rõ qua kiểm tra ban đầu. Cách xác định cần được thống nhất trong chương trình của trại.
Đếm đúng số lần phối và kiểm tra kết quả thai. Cần biết con vật chưa từng có thai sau các lần đó, hay đã có kết quả dương tính rồi mất thai. Hai tình huống có thể cần cách tìm nguyên nhân khác nhau.
Lập một dòng thời gian gồm ngày đẻ, biểu hiện động dục, giờ phối, mã tinh và kết quả khám. Thiếu hồ sơ có thể khiến trại tưởng phối đúng nhiều lần trong khi thực tế chưa xác định chắc thời điểm hoặc trạng thái thai.
2. Kiểm tra từ việc dễ sai trước
Xem cách phát hiện động dục: có quan sát đứng cho nhảy không, hay chỉ dựa vào vận động? Với cảm biến, giờ cảnh báo có đến chậm do mất mạng không? Người phối đã dùng mốc nào để chọn giờ?
Kiểm tra bình tinh, hướng dẫn giải đông, thời gian chuẩn bị và mã sử dụng. Đối chiếu kết quả giữa nhóm bò và người thực hiện, nhưng không kết luận từ vài lần riêng lẻ.
Sau đó xem khả năng thao tác và vệ sinh. Bò mẹ cũng cần được đánh giá ngày sau đẻ, thể trạng, bệnh và mức ăn. Tài liệu Missouri về bò sinh sản có vấn đề nhấn mạnh việc tìm các nguyên nhân khác nhau ở tử cung và buồng trứng. [1]
3. Thăm khám để chọn đúng hướng xử lý
Thú y có thể cần khám cơ quan sinh sản, siêu âm và xét nghiệm tùy trường hợp. Mục tiêu là xác định tình trạng thai, hoạt động buồng trứng, tử cung và những bất thường liên quan.
Viêm tử cung không phải lúc nào cũng có dịch dễ thấy. Nang buồng trứng hoặc rối loạn rụng trứng cũng cần được xác định bằng cách phù hợp. Người nuôi không thể phân biệt chắc các tình trạng này chỉ bằng việc bò chậm đậu.
Nếu có bệnh cần điều trị, phải xử lý theo chẩn đoán. Một lịch đồng bộ rụng trứng không thay thế điều trị bệnh hoặc sửa dinh dưỡng, môi trường chưa phù hợp.
4. Ovsynch tác động vào những bước nào?
Chu kỳ sinh sản có sự phát triển nang trứng, rụng trứng và hình thành thể vàng. Thể vàng tạo progesterone, một hormone quan trọng trong điều hòa chu kỳ và hỗ trợ thai.
Ovsynch sử dụng các hormone theo trình tự để sắp xếp sự phát triển, rụng trứng và thời điểm phối. GnRH tham gia kích thích đáp ứng dẫn đến rụng trứng hoặc thay đổi nang trong điều kiện phù hợp. Prostaglandin F₂α, thường viết PGF₂α, được dùng trong chương trình để làm thoái hóa thể vàng có đáp ứng.
Các tên thuốc là thành phần của chương trình sinh sản, không phải chỉ dẫn tự tiêm. Bác sĩ phải lựa chọn đối tượng, sản phẩm, liều, lịch và cách kiểm tra trước khi thực hiện.
5. Vì sao phải ghi cả ngày và giờ?
Ghi chung ngày đầu, ngày bảy, ngày chín và ngày mười dễ bỏ sót những khoảng quan trọng. Các phiên bản Ovsynch có thể khác thời gian giữa các mũi và thời điểm phối. Không ghép bước từ hai lịch khác nhau.
DCRC công bố các sơ đồ chương trình sinh sản để người tư vấn và trại lựa chọn, trong đó có đồng bộ ban đầu và chương trình sau khi xác nhận chưa có thai. [2] Trại cần nhận một lịch cụ thể bằng văn bản, gắn với mã con vật và giờ thực hiện.
Chỉ định rõ ai thực hiện và ai kiểm tra lại. Nếu bỏ mũi, dùng sai giờ hoặc không xác định được đã làm chưa, báo thú y để xử lý. Không tự bù gấp đôi hoặc tự kéo lịch vì muốn kịp ngày phối.
6. Phải biết trạng thái thai trước bước có thể ảnh hưởng thai
Bò có cảnh báo vận động hoặc chưa được ghi thai không đồng nghĩa đã xác nhận không mang thai. Khi lập chương trình phối lại, cần có kế hoạch khám và điều kiện được tiếp tục từng bước.
Một số thuốc dùng để làm thoái hóa thể vàng có thể ảnh hưởng thai đang có. Các sơ đồ DCRC lưu ý việc chỉ dùng bước liên quan cho bò được xác nhận không có thai theo chương trình. [3]
Trại nên có cách đánh dấu rõ bò đang chờ khám, đã xác nhận có thai và đang trong chương trình. Người thực hiện phải đối chiếu danh sách trước mỗi lần dùng thuốc để tránh nhầm cá thể.
7. Hiểu Double-Ovsynch và bổ sung progesterone
Double-Ovsynch có thêm phần chuẩn bị trước chương trình phối chính. Thiết bị bổ sung progesterone có thể được dùng ở một số chương trình phù hợp. Lựa chọn phụ thuộc hoạt động buồng trứng và mục tiêu quản lý.
Nghiên cứu đã so sánh Double-Ovsynch với một chương trình Ovsynch trong phối lại bò sữa chưa đậu lần trước. [4] Kết quả cần được hiểu cùng đối tượng và thiết kế thử nghiệm.
Không thể cam kết thêm một bước sẽ tăng tỷ lệ có thai cố định 15–20% ở mọi đàn. Một nghiên cứu nhiều trại so các chương trình cũng cho thấy kết quả phụ thuộc cách dùng và nhóm bò. [5] Cần so lợi ích với số lần thao tác, công, thuốc và mức tuân thủ.
8. Chăm sóc trong thời gian thực hiện
Duy trì thức ăn, nước, làm mát và chỗ nghỉ phù hợp. Ghi những con giảm ăn, đau chân, sốt hoặc có bất thường khác để được kiểm tra. Tránh tổ chức nhiều thao tác gây căng thẳng không cần thiết quanh các bước đã lên lịch.
Vitamin và khoáng cần được cân đối với khẩu phần và nguồn cung. Không xem ADE hoặc beta-carotene là giải pháp mặc định cho mọi bò chậm có thai. Nếu nghi thiếu, cần đánh giá nguồn thức ăn và tình trạng đàn trước khi bổ sung.
Người nuôi nên giữ một bảng dễ đọc gồm mã bò, ngày giờ phải làm, sản phẩm theo chỉ định, người thực hiện và xác nhận. Nhắc việc có ích khi đi cùng kiểm tra đã thực hiện đúng, không chỉ gửi thông báo.
9. Đánh giá bằng số bò có thai và chi phí thực
Giả sử 40 bò đủ điều kiện bắt đầu chương trình, 36 được phối đúng lịch và 14 có thai ở lần khám quy định. Tỷ lệ có thai trên bò bắt đầu là 35%; trên bò được phối là khoảng 38,9%. Hai con số khác nhau vì mẫu số khác nhau.
Đây là ví dụ để ghi và tính, không phải tỷ lệ kỳ vọng. Cần theo dõi cả những con rời chương trình, lý do không phối, kết quả khám lại và mất thai nếu có.
Chi phí nên gồm khám, thuốc, công, tinh và phần nuôi kéo dài. Nếu kết quả thấp, rà từng bước và đối tượng trước khi đổi toàn bộ lịch. Quyết định tiếp tục hay loại thải cần xét sức khỏe, năng suất và khả năng sinh sản của từng con.
10. Hồ sơ cần đưa cho người phụ trách sinh sản
- Ngày đẻ, thể trạng, bệnh và điều trị liên quan.
- Các lần phát hiện động dục, phối, loại tinh và người thực hiện.
- Kết quả khám thai và khám cơ quan sinh sản.
- Lịch chương trình, bước bỏ hoặc sai và những thay đổi chăm sóc.
Ovsynch có thể giúp tổ chức phối theo giờ cho đối tượng phù hợp. Kết quả phụ thuộc chẩn đoán, thực hiện đúng và chăm sóc đàn. Hồ sơ đầy đủ giúp chọn cách xử lý có căn cứ thay vì lặp thuốc sau mỗi lần chưa đậu.
Tài liệu tham khảo
- University of Missouri — Getting Problem Cows Pregnant.
- Dairy Cattle Reproduction Council — Dairy Reproduction Protocols.
- DCRC — Reproductive Management Strategies for Dairy Cows, protocol sheet.
- Increased fertility in lactating dairy cows resynchronized with Double-Ovsynch compared with Ovsynch initiated 32 d after timed artificial insemination. Journal of Dairy Science, 2012.
- Comparison of effects of GnRH and prostaglandin in combination, and prostaglandin on conception rates and time to conception in dairy cows.
Bài mới nhất
Đang tải bài mới...
0 nhận xét:
Đăng nhận xét