Nuôi tôm - Những vấn đề bà con thường gặp - Ao nước xanh đậm có phải lúc nào cũng tốt?

Ao nước xanh đậm có phải lúc nào cũng tốt?

Nước ao có màu xanh thường làm người nuôi liên tưởng đến một ao có nhiều tảo, khả năng quang hợp tốt và nguồn thức ăn tự nhiên phong phú. Trong một số trường hợp, điều này đúng.

Nhưng:

Nước càng xanh đậm không có nghĩa ao càng tốt.

Màu xanh đậm thường cho thấy sinh khối phytoplankton trong nước đang lớn, nhưng để biết trạng thái đó có thực sự có lợi hay không cần xem thêm:

• DO gần sáng.
• DO buổi chiều.
• pH sáng – chiều.
• Độ trong.
• Độ ổn định màu nước.
• Thành phần tảo.
• TAN và NO₂.
• Thời tiết.
• Sinh khối tôm và lượng thức ăn.

Một ao xanh vừa phải và ổn định có thể rất tốt.

Nhưng một ao xanh đậm, DO buổi chiều rất cao, pH tăng mạnh và DO gần sáng xuống thấp lại là một hệ thống có biên độ ngày – đêm lớn và mức phụ thuộc cao vào quang hợp của tảo.

Màu xanh của nước ao thường đến từ đâu?

Trong nhiều ao nuôi, màu xanh liên quan đến sự hiện diện của phytoplankton, đặc biệt các nhóm có sắc tố chlorophyll.

Khi sinh khối phytoplankton tăng:

Chlorophyll và tế bào tảo ↑ → màu nước đậm hơn.

Nhưng màu nước còn chịu ảnh hưởng bởi:

• Loài tảo.
• Mật độ tảo.
• Chất rắn lơ lửng.
• Biofloc.
• Đất sét và phù sa.
• Chất hữu cơ hòa tan.
• Ánh sáng.
• Độ sâu quan sát.

Do đó màu xanh chỉ là một dấu hiệu hiện trường, không phải phép đo định lượng sinh khối tảo.

Tảo trong ao có nhiều vai trò có lợi

Không nên hiểu rằng tảo là xấu.

Một quần thể phytoplankton phù hợp có thể:

• Tạo oxy thông qua quang hợp.
• Hấp thu CO₂.
• Sử dụng một phần nitơ và phosphorus hòa tan.
• Tạo nguồn sản xuất sơ cấp cho hệ sinh thái ao.
• Giảm lượng ánh sáng xuyên xuống đáy.
• Tham gia vào chu trình dinh dưỡng.

FAO xác định quang hợp của phytoplankton là một nguồn oxy rất quan trọng trong ao nuôi tôm.

Vì vậy, vấn đề không phải là:

“Có tảo hay không?”

Mà là:

“Sinh khối tảo có đang ở trạng thái ổn định và phù hợp với khả năng chịu tải của ao hay không?”

Điều gì xảy ra khi tảo phát triển quá dày?

Khi sinh khối tảo tăng mạnh, quá trình quang hợp ban ngày cũng có thể tăng mạnh.

Ban ngày:

Tảo quang hợp → O₂ ↑ → DO ↑.

Đồng thời:

Tảo sử dụng CO₂ → CO₂ ↓ → pH thường ↑.

Do đó một ao xanh đậm có thể xuất hiện:

• DO buổi chiều rất cao.
• pH buổi chiều tăng mạnh.

Nếu chỉ đo vào thời điểm này, ao có thể trông rất tốt.

Nhưng đó mới chỉ là một nửa chu kỳ 24 giờ.

Ban đêm chính lượng tảo đó lại sử dụng oxy

Khi trời tối:

Quang hợp dừng.

Nhưng tảo vẫn tiếp tục hô hấp:

Chất hữu cơ + O₂ → CO₂ + năng lượng.

Trong ao lúc này còn có:

• Tôm hô hấp.
• Vi khuẩn hô hấp.
• Động vật phù du hô hấp.
• Bùn đáy tiêu thụ oxy.

Vì vậy:

Bloom càng lớn → lượng oxy tạo ra ban ngày có thể càng lớn nhưng tổng hô hấp ban đêm cũng có thể càng lớn.

SRAC lưu ý trong nhiều ao nuôi, hô hấp của phytoplankton vào ban đêm có thể là một thành phần rất lớn của tổng nhu cầu oxy.

Đây là lý do nước xanh đậm có thể đi cùng DO gần sáng thấp

Ví dụ minh họa:

Ao	DO chiều	DO gần sáng	Biên độ
Ao A	6,5 mg/L	5,0 mg/L	1,5 mg/L
Ao B	9,5 mg/L	3,7 mg/L	5,8 mg/L

Đây chỉ là ví dụ minh họa, không phải ngưỡng kỹ thuật.

Nếu chỉ nhìn DO chiều:

Ao B có vẻ tốt hơn.

Nhưng nhìn toàn bộ chu kỳ:

Ao B có biên độ DO lớn hơn rất nhiều và xuống thấp hơn vào gần sáng.

Do đó:

DO cao nhất trong ngày không phản ánh đầy đủ độ ổn định oxy của ao.

Nước xanh đậm nhưng DO gần sáng tốt thì sao?

Nếu ao xanh tương đối đậm nhưng:

• DO gần sáng vẫn ổn định.
• DO gần đáy không giảm mạnh.
• pH không dao động bất thường.
• Màu nước ổn định qua nhiều ngày.
• Tôm ăn và hoạt động bình thường.

thì chưa có cơ sở để kết luận bloom đó đang gây vấn đề.

Điều quan trọng là:

Đừng đánh giá màu nước tách rời khỏi dữ liệu môi trường.

Độ xanh không quan trọng bằng độ ổn định

Một ao nước xanh vừa nhưng thay đổi màu liên tục có thể khó quản lý hơn một ao xanh đậm hơn nhưng ổn định.

Nên theo dõi:

• Màu nước hôm nay so với hôm qua.
• Độ trong đang tăng hay giảm.
• DO cực đại đang tăng hay giảm.
• DO thấp nhất mỗi đêm đang tăng hay giảm.
• pH sáng – chiều đang thay đổi như thế nào.

Trong quản lý ao:

Xu hướng thường quan trọng hơn một màu nước tại một thời điểm.

Ao xanh đậm thường có độ trong thấp

Khi sinh khối phytoplankton cao:

Ánh sáng bị hấp thu và tán xạ nhiều hơn → độ xuyên sáng giảm.

Do đó độ trong thường giảm.

FAO từng đưa ra cảnh báo thực hành đối với bloom rất dày khi một vật màu trắng đặt khoảng 25 cm dưới nước không còn nhìn thấy được.

Tuy nhiên:

Không nên sử dụng 25 cm như một ngưỡng cứng cho mọi ao.

Độ trong còn phụ thuộc vào:

• Biofloc.
• TSS.
• Đất sét.
• Phù sa.
• Màu hữu cơ.

Giá trị thực tế hơn là theo dõi xu hướng độ trong của chính ao đó.

Tảo dày làm ánh sáng khó xuống tầng dưới

Khi tầng trên có mật độ tảo rất cao:

Ánh sáng bị giữ lại ở tầng trên.

Càng xuống sâu:

Ánh sáng ↓ → quang hợp ↓.

Trong khi hô hấp vẫn tiếp tục.

Do đó trong ao sâu hoặc ít được trộn tốt có thể xảy ra:

DO tầng mặt cao nhưng DO gần đáy thấp.

Vì vậy nếu nước rất xanh đậm, càng không nên chỉ đo DO trên mặt.

Quạt nước không đảm bảo DO toàn ao giống nhau

Trong ao sử dụng paddlewheel, dòng chảy và DO có thể phân bố không đồng đều.

Vùng gần quạt có thể:

• Khuấy trộn mạnh.
• Trao đổi khí tốt.
• DO cao.

Trong khi vùng dòng yếu có thể:

• Ít được bổ sung oxy.
• Tích tụ bùn.
• DO gần đáy thấp hơn.

Do đó một ao xanh đậm càng cần được đánh giá theo:

Vị trí + độ sâu + thời điểm.

pH dao động lớn là một tín hiệu nên chú ý

Quang hợp và hô hấp của tảo ảnh hưởng trực tiếp đến CO₂.

Ban ngày:

CO₂ ↓ → pH thường ↑.

Ban đêm:

CO₂ ↑ → pH thường ↓.

Do đó bloom lớn có thể làm biên độ pH sáng – chiều tăng.

Ví dụ:

pH gần sáng → thấp

và:

pH cuối chiều → tăng mạnh.

Không nên chỉ xem pH buổi chiều.

Cần theo dõi:

ΔpH = pH chiều − pH gần sáng.

Tuy nhiên, mức dao động còn phụ thuộc khả năng đệm và độ kiềm nên không có một ΔpH duy nhất áp dụng cho tất cả ao.

pH cao ban ngày còn làm TAN đáng quan tâm hơn

TAN gồm:

NH₄⁺ + NH₃.

Tỷ lệ NH₃ tăng khi:

• pH tăng.
• Nhiệt độ tăng.

Vì vậy, nếu ao xanh đậm làm pH buổi chiều tăng mạnh và TAN đồng thời cao, cần đánh giá ammonia dựa trên:

TAN + pH + nhiệt độ.

Không nên chỉ nói:

“TAN bằng X nên an toàn.”

mà bỏ qua pH tại thời điểm đó.

Bloom tảo quá lớn còn làm ao phụ thuộc nhiều vào thời tiết

Giả sử nhiều ngày liên tiếp trời nắng:

Ánh sáng nhiều → quang hợp mạnh → DO chiều cao.

Sau đó thời tiết đột ngột chuyển âm u:

Ánh sáng ↓ → quang hợp ↓.

Nhưng:

Tôm + tảo + vi sinh + đáy vẫn tiếp tục hô hấp.

Khi đó lượng oxy được tạo ban ngày có thể không còn đủ để bù lượng tiêu thụ.

FAO đặc biệt cảnh báo bloom phytoplankton quá dày có thể gây suy giảm oxy, nhất là khi những ngày nhiều mây xuất hiện sau nhiều ngày nắng.

Đây là lý do nước xanh đậm nhưng trời âm u cần theo dõi DO sát hơn

Trong trường hợp này, nên ưu tiên:

• DO cuối chiều.
• DO trong đêm.
• DO gần sáng.
• DO gần đáy.

Nếu có cảm biến liên tục, cần xem:

DO đang giảm nhanh đến mức nào.

Không nên chờ DO xuống dưới một ngưỡng cố định mới bắt đầu quan tâm.

Rủi ro lớn khác là tảo tàn

Một bloom lớn chứa một lượng sinh khối hữu cơ lớn.

Nếu quần thể tảo suy giảm nhanh:

Quang hợp ↓ → nguồn tạo oxy ↓.

Đồng thời:

Xác tảo ↑ → vi sinh phân hủy ↑ → nhu cầu oxy ↑.

Hai tác động cùng lúc khiến DO có thể giảm nhanh.

Đây chính là lý do bloom càng lớn thì khi mất ổn định càng đáng chú ý.

Tảo chết còn có thể làm áp lực oxy chuyển xuống đáy

Xác tảo không biến mất.

Một phần:

• Phân hủy trong cột nước.
• Lắng xuống đáy.

Khi xác tảo lắng:

Hữu cơ đáy ↑ → hoạt động vi sinh đáy ↑ → sediment oxygen demand ↑.

Do đó sau tảo tàn có thể xuất hiện:

DO gần đáy giảm nhanh hơn DO tầng mặt.

Màu xanh đậm không cho biết tảo đó là nhóm nào

Đây là một vấn đề quan trọng.

Nhiều nhóm phytoplankton khác nhau có thể góp phần tạo màu xanh:

• Tảo lục.
• Cyanobacteria.
• Một số flagellate.
• Hỗn hợp nhiều nhóm khác nhau.

Trong ao tôm, quần xã phytoplankton thay đổi theo:

• Độ mặn.
• Nhiệt độ.
• Ánh sáng.
• Dinh dưỡng.
• Thức ăn.
• Giai đoạn vụ nuôi.

Do đó:

Không thể nhìn màu xanh rồi kết luận đó là “tảo tốt”.

Không phải bloom nào cũng có tác động giống nhau

Tổng quan về phytoplankton và harmful algal blooms trong ao tôm cho thấy nhiều nhóm khác nhau như:

• Cyanobacteria.
• Dinoflagellate.
• Diatom.
• Chlorophyte.
• Flagellate.

có thể hình thành bloom.

Một số bloom tương đối vô hại.

Một số khác có thể liên quan đến:

• Thiếu oxy.
• Chất gây hại.
• Tiết chất nhầy.
• Giảm tăng trưởng.
• Tăng nguy cơ sự cố khi bloom sụp.

Vì vậy vấn đề không chỉ là:

“Có bao nhiêu tảo?”

Mà còn là:

“Tảo gì và hệ tảo đang ổn định hay không?”

Có nên nhìn màu để xác định tảo lam?

Không nên.

Màu xanh đậm hoặc xanh lam có thể khiến người nuôi nghi cyanobacteria, nhưng muốn xác nhận cần:

• Quan sát kính hiển vi.
• Đánh giá thành phần phytoplankton.
• Hoặc sử dụng phương pháp phân tích phù hợp.

Màu nước không đủ để xác định:

• Loài.
• Mật độ chính xác.
• Độc tính.

Nước xanh đậm về cuối vụ càng cần thận trọng

Càng về cuối vụ:

Sinh khối tôm ↑.

Thức ăn/ngày ↑.

Phân và hữu cơ ↑.

Bùn ↑.

Nhu cầu oxy tổng thể ↑.

Đồng thời lượng N và P đưa vào hệ thống qua thức ăn cũng làm điều kiện dinh dưỡng trong ao thay đổi.

Tổng quan về các ao tôm cho thấy hệ thống nuôi thâm canh thường tích lũy lượng dinh dưỡng và hữu cơ cao hơn, tạo điều kiện cho phytoplankton phát triển mạnh và thay đổi cấu trúc quần xã.

Vì vậy cuối vụ:

Bloom lớn + sinh khối tôm lớn + bùn nhiều

là tổ hợp cần theo dõi DO rất sát.

Đừng chỉ nhìn độ xanh, hãy đo biên độ DO

Hai phép đo rất đơn giản là:

DO gần sáng

và:

DO cuối chiều.

Từ đó có thể tính:

ΔDO = DO chiều − DO gần sáng.

Nếu ΔDO tăng dần cùng lúc nước ngày càng xanh đậm thì hệ thống có thể đang phụ thuộc ngày càng nhiều vào hoạt động quang hợp – hô hấp của sinh khối tảo.

Đây không phải một phép chẩn đoán tảo độc hay tảo tàn, nhưng là tín hiệu rất hữu ích để tăng theo dõi.

Đồng thời theo dõi biên độ pH

Có thể theo dõi:

ΔpH = pH chiều − pH gần sáng.

Nếu thấy đồng thời:

Nước xanh đậm hơn + ΔDO tăng + ΔpH tăng

thì có thể hiểu rằng vai trò của quang hợp – hô hấp đang ngày càng lớn.

Đây là lúc nên kiểm tra thêm:

• Độ trong.
• DO đáy.
• TAN.
• Độ kiềm.
• Thành phần phytoplankton nếu có điều kiện.

Chlorophyll-a hữu ích hơn chỉ nhìn màu bằng mắt

Nếu có điều kiện phân tích hoặc cảm biến quang học, chlorophyll-a có thể được sử dụng như một chỉ báo của sinh khối phytoplankton.

Giá trị của nó nằm ở khả năng theo dõi:

Xu hướng sinh khối đang tăng, ổn định hay giảm.

Ví dụ:

Màu xanh đậm hơn + chlorophyll-a tăng + DO chiều tăng

cho bằng chứng rõ hơn rằng sinh khối phytoplankton đang tăng.

Ngược lại:

Nước vẫn còn xanh nhưng chlorophyll-a bắt đầu giảm + DO chiều giảm

có thể là tín hiệu hệ tảo đang thay đổi trước khi mắt thường thấy nước nhạt rõ.

Nhưng chlorophyll-a cũng không cho biết tảo có “tốt” hay không

Chlorophyll-a chủ yếu giúp đánh giá sinh khối.

Nó không tự động cho biết:

• Loài tảo nào đang chiếm ưu thế.
• Có độc tố hay không.
• Bloom có sắp tàn hay không.

Do đó nếu ao liên tục có bloom bất thường, phân tích phytoplankton bằng kính hiển vi vẫn rất có giá trị.

Ao nước xanh đậm nên kiểm tra những gì?

Thông số	Cần xem gì?
DO gần sáng	Ao còn bao nhiêu oxy sau một đêm hô hấp?
DO chiều	Quang hợp đang làm DO tăng đến mức nào?
DO gần đáy	Có xuất hiện thiếu oxy ở vùng tôm sống không?
pH sáng – chiều	Biên độ quang hợp – hô hấp có lớn không?
Độ trong	Sinh khối/chất rắn có đang tăng nhanh không?
TAN	Đọc cùng pH và nhiệt độ để đánh giá ammonia
NO2	Theo dõi áp lực chu trình nitơ
Độ kiềm	Đánh giá khả năng đệm pH và hỗ trợ chu trình nitơ
Chlorophyll-a	Theo dõi xu hướng sinh khối phytoplankton nếu có điều kiện
Kính hiển vi	Xác định thành phần quần xã tảo khi cần

Khi nào nước xanh đậm đáng lo hơn?

Nên tăng mức độ theo dõi nếu xuất hiện một hoặc nhiều tình huống:

• Độ trong giảm nhanh.
• DO chiều tăng rất cao nhưng DO sáng giảm.
• DO gần đáy thấp hơn nhiều tầng mặt.
• pH chiều tăng mạnh.
• Biên độ pH sáng – chiều lớn dần.
• Màu nước thay đổi nhanh qua từng ngày.
• Bloom không đồng nhất, xuất hiện từng mảng.
• Thời tiết chuẩn bị chuyển âm u hoặc mưa.
• Ao đang cuối vụ.
• Lượng thức ăn/ngày cao.
• Bùn đáy nhiều.

Nước xanh đậm nhưng ổn định có những đặc điểm gì?

Không thể đặt một bộ tiêu chuẩn tuyệt đối chỉ dựa vào màu, nhưng một ao ít đáng lo hơn thường có:

• Màu nước thay đổi chậm.
• DO gần sáng ổn định.
• DO gần đáy không thấp bất thường.
• DO ngày – đêm không ngày càng phân kỳ.
• pH sáng – chiều tương đối ổn định so với lịch sử ao.
• Tôm ăn và hoạt động bình thường.
• Không có dấu hiệu bloom sụp đột ngột.

Điểm quan trọng nhất là:

Ổn định không có nghĩa mọi thông số phải đứng yên, mà là chúng dao động trong một mô hình tương đối nhất quán và không có xu hướng xấu dần.

Nước xanh đậm nhưng không ổn định có thể biểu hiện thế nào?

Ví dụ một chuỗi dữ liệu:

Ngày	Độ trong	DO chiều	DO sáng
Ngày 1	35 cm	7,2 mg/L	5,1 mg/L
Ngày 3	29 cm	8,5 mg/L	4,5 mg/L
Ngày 5	23 cm	9,6 mg/L	3,8 mg/L

Các số liệu chỉ để minh họa.

Nếu chỉ nhìn DO chiều:

Ao ngày càng “đẹp”.

Nhưng thực tế:

Độ trong ↓ + DO chiều ↑ + DO sáng ↓.

Điều này cho thấy sinh khối quang hợp có thể đang tăng nhưng biên an toàn ban đêm lại giảm.

Đây là một ví dụ điển hình cho việc:

Màu xanh đậm hơn không đồng nghĩa môi trường tốt hơn.

Nếu hôm sau nước đột ngột nhạt đi thì càng phải chú ý

Giả sử sau chuỗi trên, nước đột ngột:

• Nhạt màu.
• Trong hơn.
• DO chiều không còn tăng như trước.

thì cần nghi ngờ bloom đang suy giảm.

Nếu đồng thời:

DO gần sáng ↓ + TAN ↑

thì cần kiểm tra khả năng tảo tàn và tăng phân hủy hữu cơ.

Nên làm gì khi nước đang quá xanh?

Không nên phản ứng chỉ dựa vào màu nước.

Trước tiên hãy đo:

DO gần sáng + DO chiều + DO gần đáy + pH sáng – chiều + độ trong.

Sau đó đánh giá:

• Màu có ổn định không?
• DO gần sáng có đang giảm không?
• pH chiều có tăng mạnh dần không?
• Thời tiết sắp thay đổi không?
• Tảo có dấu hiệu suy giảm không?

Nếu các chỉ tiêu vẫn ổn định thì không nên can thiệp mạnh chỉ vì “màu hơi đậm”.

Không nên cố diệt tảo chỉ vì nước xanh đậm

Một can thiệp làm một lượng lớn tảo chết nhanh có thể tạo ra:

Quang hợp ↓ đột ngột

+

Xác tảo ↑ đột ngột

↓

Nhu cầu oxy phân hủy ↑.

Như vậy một bloom đang gây lo ngại có thể biến thành một sự cố DO nếu xử lý thiếu kiểm soát.

Do đó cần quản lý dựa trên nguyên nhân và dữ liệu thực tế chứ không chỉ dựa vào màu.

Không nên cố duy trì một màu xanh cố định bằng mọi giá

Quần xã phytoplankton là một hệ sinh học động.

Trong suốt vụ nuôi:

• Dinh dưỡng thay đổi.
• Thức ăn thay đổi.
• Sinh khối tôm thay đổi.
• Nhiệt độ thay đổi.
• Độ mặn thay đổi.

nên phytoplankton cũng thay đổi.

Mục tiêu quản lý không phải giữ nước đúng một màu bằng mắt.

Mục tiêu là:

Duy trì chất lượng nước ổn định và tránh những biến động sinh học quá lớn.

Bảng đọc nhanh tình trạng ao xanh đậm

Hiện tượng	Cách hiểu
Xanh đậm nhưng DO sáng ổn định	Chưa đủ cơ sở nói bloom đang gây vấn đề
Xanh đậm + DO chiều rất cao + DO sáng thấp	Biên độ quang hợp – hô hấp lớn
Xanh đậm + pH chiều tăng cao	Quang hợp mạnh; cần xem TAN, nhiệt độ và biên độ pH
Xanh đậm + độ trong giảm nhanh	Sinh khối tảo hoặc chất rắn có thể đang tăng mạnh
Xanh đậm + DO đáy thấp	Kiểm tra phân tầng, dòng chảy và nhu cầu oxy đáy
Xanh đậm + trời chuyển âm u	Tăng theo dõi DO trong đêm và gần sáng
Xanh đậm rồi nhạt nhanh	Kiểm tra nguy cơ tảo suy giảm hoặc tảo tàn
Nước xanh nhưng màu thay đổi từng vùng	Kiểm tra gió, dòng quạt và phân bố tảo/chất rắn

Năm thông tin nên kiểm tra trước khi kết luận nước xanh là tốt

1. DO gần sáng có ổn không?
2. DO gần đáy có thấp hơn nhiều so với mặt không?
3. pH sáng – chiều có dao động ngày càng lớn không?
4. Độ trong và màu nước có ổn định qua nhiều ngày không?
5. Thành phần tảo có dấu hiệu bất thường hay không?

Nếu năm câu hỏi này chưa được trả lời thì chỉ nhìn thấy nước xanh chưa đủ để đánh giá chất lượng ao.

Nếu chỉ có máy DO và pH thì theo dõi thế nào?

Một cách đơn giản là ghi:

• DO gần sáng.
• DO cuối chiều.
• pH gần sáng.
• pH cuối chiều.
• Màu nước.
• Độ trong.

Sau đó theo dõi theo ngày thay vì chỉ nhìn một con số.

Ví dụ:

Nước xanh hơn + DO chiều tăng + DO sáng giảm + pH chiều tăng

là một tổ hợp đáng chú ý hơn:

“Hôm nay nước xanh.”

Nếu có cảm biến liên tục thì nên theo dõi gì?

Không nên chỉ đặt một ngưỡng DO.

Nên theo dõi:

• DO_max mỗi ngày.
• DO_min mỗi đêm.
• Biên độ DO.
• Tốc độ giảm DO sau hoàng hôn.
• Thời gian DO ở vùng thấp.
• pH_max.
• pH_min.
• Biên độ pH.

Nếu có chlorophyll-a, có thể bổ sung:

Xu hướng chlorophyll-a.

Khi đó hệ thống có thể phát hiện:

Sinh khối tảo ↑ + biên độ DO ↑ + DO gần sáng ↓.

Đây là kiểu cảnh báo có giá trị hơn việc chỉ nói:

“Nước đang quá xanh.”

Kết luận

Ao nước xanh đậm không phải lúc nào cũng tốt.

Phytoplankton có nhiều vai trò có lợi, đặc biệt là tạo oxy ban ngày và tham gia chu trình dinh dưỡng.

Nhưng khi sinh khối quá lớn:

Quang hợp ban ngày ↑ → DO chiều ↑ + pH chiều ↑.

Trong khi ban đêm:

Tảo + tôm + vi sinh + đáy cùng tiêu thụ oxy → DO ↓.

Do đó một bloom dày có thể tạo:

DO chiều rất cao nhưng DO gần sáng thấp.

Nếu bloom tàn:

Quang hợp ↓ + xác tảo phân hủy ↑ → nhu cầu oxy ↑ → DO có thể giảm nhanh.

Vì vậy không nên đánh giá ao bằng:

“Nước xanh hay không xanh?”

Mà nên đánh giá:

Màu nước + độ trong + DO sáng/chiều + DO gần đáy + pH sáng/chiều + xu hướng qua nhiều ngày.

Nếu có điều kiện, bổ sung:

Chlorophyll-a + kính hiển vi + TAN + NO₂.

Một ao xanh đậm nhưng:

• DO gần sáng ổn định.
• DO đáy ổn định.
• pH không dao động bất thường.
• Màu nước ổn định.

khác hoàn toàn với một ao:

• Ngày càng xanh đậm.
• DO chiều ngày càng cao.
• DO gần sáng ngày càng thấp.
• pH dao động ngày càng lớn.

Trong trường hợp thứ hai, con số DO đẹp vào buổi chiều có thể đang che giấu việc biên an toàn oxy của ao ngày càng thu hẹp vào ban đêm.

Nguyên tắc dễ nhớ nhất là:

Đừng đánh giá tảo qua độ xanh; hãy đánh giá qua mức độ ổn định mà hệ tảo tạo ra cho cả chu kỳ 24 giờ.

Tài liệu tham khảo

1. FAO. Shrimp Culture: Pond Design, Operation and Management – Water Quality Management. Nội dung về phytoplankton, quang hợp, DO, pH và quản lý chất lượng nước ao tôm.
2. FAO. Manual on Pond Culture of Penaeid Shrimp – Indicators of Trouble and Remedial Action. Nội dung về phytoplankton bloom quá mức, algal die-off, màu nước và suy giảm oxy.
3. Southern Regional Aquaculture Center (SRAC). Water Quality and Pond Dynamics in Aquaculture. Nội dung về quang hợp, hô hấp và nhu cầu oxy ban đêm của phytoplankton.
4. Alonso-Rodríguez, R. & Páez-Osuna, F. (2003). Nutrients, phytoplankton and harmful algal blooms in shrimp ponds: a review with special reference to the situation in the Gulf of California. Aquaculture, 219, 317–336. DOI: 10.1016/S0044-8486(02)00509-4.
5. Huang, L. và cộng sự (2020). Succession of phytoplankton community during intensive shrimp (Litopenaeus vannamei) cultivation and its effects on cultivation systems. Aquaculture, 520, 734733. DOI: 10.1016/j.aquaculture.2019.734733.

Bài cùng chủ đề

Đang tải bài cùng chủ đề...

Bài mới nhất

Đang tải bài mới...