Nuôi tôm - Những vấn đề bà con thường gặp - DO bao nhiêu thì nên bật quạt nước?

DO bao nhiêu thì nên bật quạt nước?

Không có một giá trị DO duy nhất mà mọi ao tôm đều phải chờ đến đó mới bật quạt nước.

Trong thực tế, câu hỏi quan trọng hơn là:

“Nên bật quạt ở mức DO nào để không phải chờ đến khi tôm đã bắt đầu thiếu oxy?”

Đối với ao nuôi tôm thẻ chân trắng, có thể sử dụng một nguyên tắc quản lý thực tế:

DO khoảng 4 mg/L là vùng không nên để tiếp tục giảm; nếu DO đang giảm vào ban đêm, nên tăng quạt từ trước khi chạm mức này.

Với hệ thống điều khiển tự động, một khoảng khởi động tham khảo thường hợp lý hơn là:

Khoảng 4,5–5,0 mg/L khi DO đang có xu hướng giảm.

Đây không phải ngưỡng sinh học bắt buộc cho mọi ao mà là ngưỡng vận hành có biên dự phòng. Ngưỡng thực tế cần điều chỉnh theo:

• Mật độ và sinh khối tôm.
• Lượng thức ăn/ngày.
• Giai đoạn vụ nuôi.
• Nhiệt độ và độ mặn.
• Tình trạng tảo.
• Bùn và tải hữu cơ.
• Thời tiết.
• Vị trí đặt cảm biến.
• Tốc độ DO đang giảm.

Điều quan trọng nhất là:

Không nên coi 3 mg/L là “mốc để bắt đầu bật quạt”.

Khi DO đã xuống khoảng này, ao đã tiến khá sâu vào vùng oxy thấp và biên xử lý còn lại nhỏ hơn nhiều.

Trước hết cần phân biệt ngưỡng bật quạt và ngưỡng DO nguy hiểm

Hai khái niệm này hoàn toàn khác nhau.

Ngưỡng DO nguy hiểm là mức mà tôm bắt đầu chịu ảnh hưởng rõ hoặc nguy cơ tăng mạnh.

Ngưỡng bật quạt phải cao hơn mức đó để hệ thống có thời gian:

• Khởi động thiết bị.
• Truyền oxy vào nước.
• Tạo dòng.
• Đưa nước giàu oxy đến vùng tôm sống.

Ví dụ nếu người nuôi coi:

3 mg/L = mức thấp cần tránh

thì không hợp lý khi đặt:

DO ≤ 3 mg/L → mới bật quạt.

Hợp lý hơn là bật sớm hơn để DO không tiến tới mức đó.

Có thể chia DO thành các vùng quản lý như thế nào?

DO	Cách hiểu quản lý	Hướng vận hành
Trên khoảng 5 mg/L	Thường có biên oxy tương đối tốt nếu ổn định	Duy trì mức quạt nền/tuần hoàn theo nhu cầu; theo dõi xu hướng
Khoảng 4,5–5,0 mg/L và đang giảm	Vùng phù hợp để chủ động tăng quạt trong nhiều ao thâm canh	Tăng một cấp sục khí, đặc biệt vào ban đêm
Khoảng 4,0–4,5 mg/L	Biên oxy đang thu hẹp	Tăng sục khí và kiểm tra DO gần đáy, vùng xa quạt
Khoảng 3–4 mg/L	Oxy thấp, không nên coi là trạng thái vận hành bình thường kéo dài	Ưu tiên sục khí mạnh và tìm nguyên nhân DO thấp
Dưới khoảng 3 mg/L	Vùng thiếu oxy đáng lo ngại	Xử lý như tình trạng DO thấp khẩn cấp, kiểm tra toàn ao và khả năng sục khí
Dưới khoảng 2 mg/L	Stress nghiêm trọng và nguy cơ sinh lý cao	Không nên để hệ thống quản lý thông thường tiến đến mức này

Lưu ý: bảng trên là khung quản lý thực tế, không phải các ranh giới tuyệt đối. Tác động của DO còn phụ thuộc thời gian tiếp xúc, nhiệt độ, độ mặn, kích thước tôm và các yếu tố môi trường khác.

Vì sao khoảng 4 mg/L thường được dùng làm mốc tham khảo?

FAO từng khuyến nghị nước dùng cho ao nuôi tôm nên có DO không thấp hơn khoảng 4 mg/L.

Một nghiên cứu trên tôm thẻ chân trắng 6–8 g nuôi trong 60 ngày so sánh ba điều kiện:

• DO trên 4 mg/L.
• DO 2–4 mg/L.
• DO dưới 2 mg/L.

Kết quả cho thấy tôm ở nhóm DO trên 4 mg/L đạt khối lượng cuối cao hơn nhóm 2–4 mg/L, trong khi nhóm dưới 2 mg/L có tỷ lệ sống giảm rõ.

Điều này cho thấy:

Tôm có thể chịu được những khoảng DO thấp hơn 4 mg/L trong một số điều kiện, nhưng “chịu được” không đồng nghĩa đó là vùng nên chủ động duy trì.

Vì sao không nên chờ DO xuống 3 mg/L mới bật?

Giả sử lúc 02:00:

DO = 3,0 mg/L.

Còn khoảng ba đến bốn giờ nữa mới tới bình minh.

Trong khoảng thời gian đó:

• Không có quang hợp.
• Tôm vẫn hô hấp.
• Tảo vẫn hô hấp.
• Vi sinh vẫn tiêu thụ oxy.
• Bùn vẫn tiêu thụ oxy.

Nếu quạt chỉ vừa đủ bù nhu cầu:

DO có thể chỉ ngừng giảm chứ chưa tăng ngay.

Như vậy hệ thống đã mất phần lớn biên an toàn.

Ngược lại, nếu bắt đầu tăng quạt khi:

DO khoảng 4,5–5,0 mg/L nhưng đang giảm

thì còn thời gian để kiểm soát đường DO trước khi nó đi vào vùng thấp.

DO 5 mg/L nhưng đang giảm nhanh vẫn có thể cần bật quạt

Đây là lý do không nên điều khiển quạt chỉ bằng một ngưỡng.

Ví dụ hai ao lúc 01:00 đều có:

DO = 5,0 mg/L.

Nhưng:

Ao A: DO giảm khoảng 0,1 mg/L mỗi giờ.

Ao B: DO giảm khoảng 0,5 mg/L mỗi giờ.

Nếu còn bốn giờ nữa mới sáng:

Ao A và Ao B rõ ràng không có cùng mức rủi ro.

Với Ao B, chờ DO xuống đúng 4 mg/L mới bật thêm quạt là không cần thiết.

Có thể biểu diễn:

Tốc độ giảm DO = ΔDO / Δt.

Trong quản lý tự động, đây là một biến rất hữu ích.

Ngược lại, DO 4,8 mg/L nhưng đang tăng có thể có ý nghĩa khác

Giả sử sau bình minh:

DO = 4,8 mg/L

nhưng:

DO đang tăng đều do quang hợp.

Tình huống này khác với:

DO = 4,8 mg/L lúc 02:00 và đang giảm nhanh.

Cùng một con số nhưng:

Thời điểm + hướng thay đổi

hoàn toàn khác nhau.

Do đó:

DO hiện tại + xu hướng DO

có giá trị hơn chỉ một ngưỡng.

Thời gian còn lại đến gần sáng cũng rất quan trọng

Ví dụ:

17:30: DO = 5 mg/L.

Ao còn cả một đêm dài phía trước.

So với:

06:00: DO = 5 mg/L và mặt trời đã mọc.

Hai tình huống này không nên điều khiển quạt giống nhau.

Một hệ thống thông minh có thể sử dụng:

DO hiện tại + tốc độ giảm + thời gian còn lại đến bình minh.

để xác định thời điểm tăng quạt.

Ngưỡng bật quạt nên cao hơn ở cuối vụ

Càng về cuối vụ:

Sinh khối tôm ↑.

Thức ăn/ngày ↑.

Phân và hữu cơ ↑.

Bùn ↑.

Hô hấp của hệ thống ↑.

Do đó tốc độ giảm DO khi mất nguồn quang hợp có thể nhanh hơn.

Một ao đầu vụ có thể từ:

5 → 4 mg/L

trong nhiều giờ.

Nhưng cuối vụ, cùng mức giảm đó có thể xảy ra nhanh hơn.

Vì vậy không nhất thiết phải giữ nguyên một ngưỡng điều khiển từ đầu đến cuối vụ.

Lượng thức ăn/ngày cũng nên ảnh hưởng đến ngưỡng vận hành

Thức ăn liên quan rất chặt với tải oxy của ao.

Khi lượng thức ăn tăng:

Tôm hô hấp ↑ + chất thải ↑ + vi sinh phân hủy ↑ → nhu cầu oxy ↑.

Fast và Boyd đã chỉ ra mối liên hệ giữa:

Lượng thức ăn/ngày + mức sục khí + DO dự kiến lúc bình minh.

Do đó trong ao đang tăng mạnh khẩu phần:

DO gần sáng giảm dần

là tín hiệu cần tăng mức sục khí hoặc bật sớm hơn, thay vì tiếp tục sử dụng lịch cũ.

Trời âm u nên bật quạt sớm hơn

Trong ngày nắng:

Phytoplankton quang hợp → DO chiều có thể tăng khá cao.

Ao bước vào ban đêm với một mức oxy tương đối tốt.

Nhưng ngày âm u:

Quang hợp ↓ → DO chiều ↓.

Nếu ao bước vào đêm với DO thấp hơn bình thường:

Biên oxy đến gần sáng nhỏ hơn.

Do đó không nên chờ đúng ngưỡng quen thuộc mới tăng quạt.

Nhiều ngày âm u liên tiếp càng cần theo dõi xu hướng

Một chuỗi có thể là:

DO chiều: 7,5 → 6,7 → 5,9 → 5,3 mg/L.

Đồng thời:

DO gần sáng: 5,0 → 4,6 → 4,2 → 3,8 mg/L.

Đây là ví dụ minh họa.

Điểm đáng chú ý là:

Cả DO tối đa và tối thiểu đang giảm.

Trong trường hợp này, lịch quạt của ngày đầu tiên có thể không còn đủ cho ngày thứ tư.

Tảo dày cũng có thể làm cần bật quạt sớm hơn vào ban đêm

Ao nhiều tảo có thể có:

DO chiều rất cao.

Nhưng khi trời tối:

Quang hợp dừng + sinh khối tảo lớn tiếp tục hô hấp.

Do đó tốc độ giảm DO có thể khá lớn.

Đây là lý do:

DO chiều cao không đồng nghĩa có thể trì hoãn quạt ban đêm.

Cần nhìn:

DO giảm nhanh đến mức nào sau hoàng hôn.

Sau tảo tàn càng không nên chờ DO xuống thấp

Khi tảo tàn:

Quang hợp ↓ → nguồn tạo oxy ↓.

Đồng thời:

Xác tảo phân hủy ↑ → nhu cầu oxy ↑.

Hai yếu tố cùng xảy ra:

Nguồn O₂ ↓ + nhu cầu O₂ ↑.

Trong giai đoạn này, lịch quạt trước khi tảo tàn có thể không còn phù hợp.

Nên tăng biên dự phòng và theo dõi DO liên tục nếu có thể.

Sau mưa lớn cần nhìn DO gần đáy

Mưa lớn có thể tạo:

Nước ít mặn trên mặt + nước mặn hơn phía dưới.

Nếu phân tầng hình thành:

DO mặt có thể tốt nhưng DO đáy thấp.

Do đó nếu cảm biến chỉ đặt trên mặt:

DO = 5 mg/L

chưa chắc có nghĩa tôm ở gần đáy cũng đang có 5 mg/L.

Sau mưa nên kiểm tra:

DO mặt + DO gần đáy + độ mặn mặt/đáy.

Vị trí đặt cảm biến ảnh hưởng trực tiếp đến ngưỡng bật quạt

Nếu cảm biến đặt ngay cạnh paddlewheel:

DO tại cảm biến thường cao hơn môi trường đại diện.

Khi đó một logic:

DO < 4,5 mg/L → bật quạt

có thể phản ứng quá muộn đối với vùng xa quạt.

Nếu chỉ dùng một cảm biến điều khiển, nên ưu tiên:

Vùng đại diện cho nơi tôm sống, ở lớp nước thấp nhưng không chạm bùn và không nằm trực tiếp trong luồng quạt.

Không nên dùng DO tầng mặt để điều khiển toàn bộ quạt

Ví dụ:

DO mặt = 5,5 mg/L.

Nhưng:

DO gần đáy = 4,0 mg/L.

Nếu hệ thống chỉ dùng cảm biến mặt:

quạt có thể chưa được tăng.

Trong khi vùng tôm sống đã gần vùng cần chú ý.

Vì vậy trong ao có nguy cơ phân tầng hoặc tải đáy cao:

DO gần đáy có giá trị điều khiển cao hơn DO mặt.

Nghiên cứu mới về ngưỡng tự động bật sục khí cho thấy điều gì?

Một nghiên cứu ao đất công bố năm 2025 trên tôm thẻ chân trắng thử ba mức DO tối thiểu dùng để kích hoạt sục khí tự động:

• 2,5 mg/L.
• 3,5 mg/L.
• 4,5 mg/L.

Trong điều kiện nghiên cứu:

• Mật độ khoảng 25 con/m².
• Thời gian khoảng 79–81 ngày.
• Năng suất cuối khoảng 7,5–8,5 tấn/ha.

không ghi nhận khác biệt đáng kể về tăng trưởng, lượng thức ăn hoặc năng suất giữa ba chế độ.

Nhóm đặt ngưỡng cao hơn tiêu tốn điện sục khí nhiều hơn.

Kết quả này rất đáng chú ý vì cho thấy:

Không phải lúc nào giữ DO thật cao cũng mang lại lợi ích sản xuất tương xứng.

Nhưng cũng không nên diễn giải nghiên cứu này thành:

“Ao tôm cứ chờ xuống 2,5 mg/L rồi mới bật quạt.”

Đó là một hệ bán thâm canh có mật độ, tải thức ăn, đáy ao và điều kiện quản lý cụ thể.

Một ao thâm canh mật độ cao, cuối vụ, nhiều bùn hoặc bloom lớn có thể có tốc độ DO giảm và rủi ro hoàn toàn khác.

Vì sao đặt ngưỡng quá cao cũng chưa chắc tốt?

Nếu đặt:

DO dưới 6 mg/L → bật toàn bộ quạt

thì trong nhiều ao quạt có thể chạy rất nhiều giờ không cần thiết.

Điều này làm:

• Điện năng tăng.
• Thiết bị hao mòn.
• Hiệu quả sử dụng năng lượng giảm.

Boyd và McNevin lưu ý rằng nhiều trang trại sử dụng sục khí nhiều hơn nhu cầu thực tế, đặc biệt đầu và giữa vụ.

Do đó mục tiêu không phải:

DO càng cao càng tốt.

Mà là:

Duy trì DO có biên an toàn phù hợp với mức tải của ao.

Quạt thực ra truyền oxy hiệu quả hơn khi DO thấp

Đây là một đặc điểm vật lý thú vị.

Tốc độ oxy từ không khí đi vào nước phụ thuộc vào chênh lệch giữa:

DO bão hòa − DO hiện tại.

Khi DO thấp:

Chênh lệch lớn → quạt truyền oxy hiệu quả hơn.

Boyd và McNevin ước tính ở DO khoảng 3 mg/L, lượng oxy truyền thực tế của thiết bị có thể chỉ khoảng một nửa giá trị hiệu suất sục khí tiêu chuẩn được đo trong nước khử oxy.

Khi DO tiến gần bão hòa:

Khả năng đưa thêm oxy vào nước giảm mạnh.

Khi nước đã bão hòa oxy:

Gần như không còn truyền ròng oxy từ không khí vào nước.

Nhưng không nên cố để DO thấp nhằm tiết kiệm điện

Dù quạt truyền oxy hiệu quả hơn khi DO thấp:

Rủi ro sinh học đối với tôm lại tăng khi DO giảm.

Do đó không nên suy luận:

“Để DO xuống 2–3 mg/L rồi bật quạt sẽ tiết kiệm nhất.”

Mục tiêu thực tế phải cân bằng:

An toàn sinh học + tăng trưởng + điện năng.

Một logic điều khiển quạt thực tế có thể như thế nào?

Ví dụ cho một ao thâm canh có cảm biến DO liên tục:

Trạng thái	Logic tham khảo
DO > 5 mg/L và ổn định/tăng	Duy trì quạt nền theo nhu cầu tuần hoàn
DO khoảng 4,5–5 mg/L và đang giảm	Bật hoặc tăng thêm một cấp quạt
DO dưới khoảng 4,5 mg/L và tiếp tục giảm	Tăng thêm công suất sục khí
DO khoảng 3–4 mg/L	Ưu tiên cao cho sục khí và tìm nguyên nhân tải oxy
DO dưới khoảng 3 mg/L	Xem như tình trạng DO thấp nghiêm trọng; không nên để logic vận hành thông thường mới bắt đầu phản ứng ở đây

Các mức trên là ví dụ thiết kế logic quản lý, không phải quy chuẩn áp dụng cho mọi ao.

Nên chia quạt thành nhiều cấp thay vì bật tất cả cùng lúc

Một hệ thống có thể chia:

Nhóm nền: duy trì dòng tuần hoàn.

Nhóm tăng cường: bật khi DO bắt đầu giảm.

Nhóm dự phòng: bật khi DO tiếp tục giảm hoặc tải ao tăng.

Ví dụ:

DO giảm qua mức cảnh báo thứ nhất → thêm nhóm 2.

Nếu sau một khoảng thời gian:

DO vẫn giảm → thêm nhóm 3.

Cách này giúp hệ thống thích nghi với nhu cầu thực tế thay vì:

Tắt toàn bộ ↔ bật toàn bộ.

Nên có độ trễ giữa ngưỡng bật và ngưỡng tắt

Nếu sử dụng cùng một ngưỡng:

DO < 4,5 → bật.

DO > 4,5 → tắt.

thì khi DO dao động quanh 4,5 mg/L thiết bị có thể:

Bật – tắt – bật – tắt liên tục.

Thay vào đó có thể sử dụng hysteresis.

Ví dụ minh họa:

Bật tăng cường khi DO giảm dưới khoảng 4,5–4,8 mg/L.

Chỉ giảm cấp khi DO đã phục hồi cao hơn rõ rệt và xu hướng ổn định.

Khoảng bật/tắt cụ thể phải thử nghiệm theo ao và thiết bị, không nên sao chép máy móc.

Không nên tắt quạt ngay khi DO vừa vượt ngưỡng

Giả sử:

DO = 4,4 → bật quạt.

Sau đó:

DO = 4,6 mg/L.

Nếu lập tức tắt:

DO có thể nhanh chóng giảm trở lại.

Hệ thống nên xem thêm:

• DO đã ổn định chưa?
• DO đang tăng hay giảm?
• Trời còn bao lâu nữa mới sáng?
• Các vùng khác trong ao đã đủ oxy chưa?

DO ở gần đáy nên có trọng số cao hơn trong quyết định

Nếu:

DO mặt = 5,5 mg/L

nhưng:

DO gần đáy = 4,1 mg/L

thì không nên dùng 5,5 mg/L để quyết định rằng ao chưa cần tăng quạt.

Tôm sống chủ yếu ở vùng thấp của cột nước.

Do đó:

DO nơi tôm sống quan trọng hơn DO nơi thuận tiện để đặt đầu dò.

Khi DO giảm dù toàn bộ quạt đã bật thì sao?

Nếu toàn bộ hệ thống đã hoạt động nhưng:

DO vẫn giảm

thì cần xem xét ngay:

• Tổng công suất sục khí thực tế có đủ không?
• Quạt có chạy đúng tốc độ không?
• Dòng nước có phân phối oxy đến vùng đáy không?
• Tảo có vừa tàn không?
• Ao có quá nhiều hữu cơ không?
• Lượng thức ăn/ngày có tăng mạnh không?
• Trời có âm u kéo dài không?
• Có phân tầng sau mưa không?

Trong trường hợp này:

Vấn đề không còn là chọn ngưỡng bật quạt.

Mà có thể là:

Tổng nhu cầu oxy của ao đang vượt khả năng cung cấp.

DO không tăng sau khi bật quạt chưa chắc quạt không có tác dụng

Ví dụ:

Trước khi bật thêm quạt:

DO giảm 0,4 mg/L mỗi giờ.

Sau khi bật:

DO gần như đứng yên.

Điều đó có nghĩa:

Lượng oxy quạt bổ sung đang gần bằng lượng oxy ao tiêu thụ.

Đáp ứng này vẫn có giá trị vì nếu không bật quạt, DO có thể tiếp tục giảm.

Vì vậy nên đánh giá:

Tốc độ DO trước và sau khi bật quạt.

Nếu chỉ có máy DO cầm tay thì dùng ngưỡng thế nào?

Không có dữ liệu liên tục thì nên thận trọng hơn.

Nếu đo vào ban đêm và thấy:

DO khoảng 4–5 mg/L

thì cần xem:

• Mấy giờ rồi?
• Còn bao lâu tới sáng?
• DO lần trước là bao nhiêu?
• Ao đang đầu hay cuối vụ?
• Thời tiết thế nào?

Nếu DO đã giảm rõ so với lần đo trước:

Nên tăng quạt trước khi nó tiến vào vùng dưới 4 mg/L.

Không nên vì:

“Vẫn còn trên 4”

mà bỏ qua xu hướng giảm.

Nếu chỉ đo một lần gần sáng thì sao?

DO gần sáng là một phép kiểm tra rất giá trị.

Nếu nhiều ngày liên tiếp:

5,2 → 4,8 → 4,4 → 4,0 mg/L

thì dù chưa xảy ra một sự cố nghiêm trọng, dữ liệu cho thấy:

Biên an toàn của ao đang giảm.

Cần xem lại:

• Thời gian chạy quạt.
• Số quạt hoạt động.
• Thức ăn/ngày.
• Sinh khối.
• Tảo.
• Bùn.

Đừng đặt ngưỡng cố định rồi quên nó cả vụ

Ngưỡng và chiến lược vận hành nên được xem lại khi:

• Tăng mạnh lượng thức ăn.
• Sinh khối tôm tăng.
• Ao bước vào cuối vụ.
• Trời chuyển âm u kéo dài.
• Mưa lớn.
• Bloom tảo tăng mạnh.
• Tảo tàn.
• DO gần sáng bắt đầu giảm qua nhiều ngày.

Có thể giữ ngưỡng cảnh báo nền nhưng thay đổi:

• Số cấp quạt.
• Thời gian chạy nền.
• Mức dự phòng.

theo tải thực tế.

Một hệ thống IoT nên dùng những biến nào?

Thay vì chỉ:

DO < X → bật quạt.

nên kết hợp:

• DO hiện tại.
• Tốc độ thay đổi DO.
• Thời gian trong ngày.
• Thời gian còn lại đến bình minh.
• DO thấp nhất các đêm trước.
• Nhiệt độ.
• Trạng thái từng nhóm quạt.

Nâng cao hơn có thể bổ sung:

• Lượng thức ăn/ngày.
• Sinh khối ước tính.
• Thời tiết.
• Độ mặn.

Ví dụ:

DO = 5,0 mg/L nhưng giảm nhanh lúc 01:30 → tăng một cấp quạt.

Trong khi:

DO = 5,0 mg/L và đang tăng lúc 08:00 → chưa cần tăng quạt vì oxy.

Đây là cách điều khiển sát với sinh học của ao hơn.

Bảng quyết định nhanh

Tình huống	Hướng xử lý
DO >5 mg/L, ổn định ban ngày	Không cần tăng quạt chỉ để nâng DO; vẫn duy trì dòng cần thiết
DO 4,5–5 mg/L và giảm vào ban đêm	Nên chủ động tăng sục khí
DO 4–4,5 mg/L	Tăng quạt và kiểm tra vùng đáy/xa quạt
DO 3–4 mg/L	Ưu tiên mạnh cho sục khí; tìm nguyên nhân tải oxy cao
DO <3 mg/L	Tình trạng oxy thấp nghiêm trọng; không nên chờ đến đây mới bắt đầu bật quạt
DO 5 mg/L nhưng giảm rất nhanh	Có thể tăng quạt sớm dù chưa chạm ngưỡng thấp
DO mặt tốt nhưng đáy thấp	Ưu tiên tuần hoàn và phân phối oxy
DO vẫn giảm khi mọi quạt đã chạy	Tổng tải oxy có thể vượt công suất hoặc phân phối oxy có vấn đề

Kết luận

Nếu cần một con số đơn giản để nhớ trong ao tôm thẻ:

Không nên chờ DO xuống 3 mg/L mới bật quạt.

Trong nhiều ao thâm canh, có thể sử dụng:

Khoảng 4,5–5,0 mg/L khi DO đang giảm

như một vùng tham khảo để bắt đầu tăng sục khí.

Trong khi:

Khoảng 4 mg/L

nên được xem là vùng cần tránh để DO tiếp tục đi xuống.

Nếu:

DO 3–4 mg/L

thì không nên xem đây là trạng thái vận hành bình thường kéo dài.

Nếu:

DO dưới khoảng 3 mg/L

thì hệ thống đã tiến vào tình trạng oxy thấp đáng lo ngại và cần xử lý ngay.

Tuy nhiên, giá trị DO không nên được sử dụng một mình.

Một quyết định tốt hơn dựa trên:

DO hiện tại + tốc độ giảm DO + thời gian còn lại đến gần sáng + DO gần đáy + tải sinh học của ao.

Ví dụ:

DO = 5 mg/L nhưng đang giảm nhanh lúc 01:00

có thể đáng bật thêm quạt hơn:

DO = 4,8 mg/L nhưng đang tăng sau bình minh.

Đồng thời, cuối vụ, trời âm u, sau mưa hoặc sau tảo tàn cần có biên dự phòng lớn hơn vì nhu cầu oxy hoặc tốc độ giảm DO có thể thay đổi rất nhanh.

Với hệ thống tự động, không nên chỉ dùng:

DO < X → bật quạt.

Mà nên thiết kế:

Ngưỡng DO + xu hướng DO + nhiều cấp quạt + độ trễ bật/tắt.

Nguyên tắc dễ nhớ nhất là:

Ngưỡng bật quạt phải nằm trước ngưỡng thiếu oxy, không phải nằm ngay tại ngưỡng thiếu oxy.

Và trong quản lý ao:

Đừng chờ DO xuống thấp mới cứu; hãy bật quạt khi dữ liệu cho thấy DO đang trên đường xuống thấp.

Tài liệu tham khảo

1. FAO. Shrimp Culture: Pond Design, Operation and Management. Tài liệu khuyến nghị mức oxy trong nước thích hợp cho nuôi tôm và ưu tiên không thấp hơn khoảng 4 mg/L.
2. FAO. Manual on Pond Culture of Penaeid Shrimp – Oxygen. Nội dung về ảnh hưởng của DO thấp, biện pháp sục khí và nguy cơ khi DO giảm xuống khoảng 3 mg/L hoặc thấp hơn.
3. Nonwachai, T., Purivirojku, W., Chuchird, N. & Limsuwan, C. (2011). Effects of Dissolved Oxygen Levels on Growth, Survival and Immune Response of Juvenile Pacific White Shrimp Litopenaeus vannamei. Journal of Fisheries and Environment, 35(3), 1–10.
4. Boyd, C.E. & McNevin, A.A. (2021). Aerator energy use in shrimp farming and means for improvement. Journal of the World Aquaculture Society, 52, 6–29. DOI: 10.1111/jwas.12753.
5. Effects of minimum dissolved oxygen setpoints for aeration in semi-intensive pond production of Pacific white shrimp (Litopenaeus vannamei). Aquaculture, 594 (2025), 741376. DOI: 10.1016/j.aquaculture.2024.741376.
6. Fast, A.W. & Boyd, C.E. (1991). The relationship between feeding rate, paddlewheel aeration rate and expected dawn dissolved oxygen in intensive shrimp ponds. Aquacultural Engineering, 10, 281–290. DOI: 10.1016/0144-8609(91)90017-E.

Bài cùng chủ đề

Đang tải bài cùng chủ đề...

Bài mới nhất

Đang tải bài mới...