Thu sớm giúp trái cứng và dễ vận chuyển hơn trong một số tình huống, nhưng có thể làm chất lượng ăn không đạt. Thu muộn lại tăng nguy cơ mềm, hư hoặc không còn phù hợp thời gian giao hàng.
Không có một dấu hiệu duy nhất đúng cho mọi giống. Trái đã đủ kích thước chưa chắc đủ trưởng thành; lưới nổi đẹp chưa bảo đảm Brix; cuống không tự tách cũng chưa chắc trái còn non.
Cần xây tiêu chí theo giống và mục tiêu bán hàng, sau đó kiểm tra lô bằng mẫu đại diện. Quyết định thu nên có bằng chứng rõ, không chỉ dựa vào một số ngày hoặc một trái đo được kết quả cao.
1. Phân biệt độ trưởng thành và độ chín ăn
Độ trưởng thành dùng để xem trái đã đạt giai đoạn phát triển phù hợp cho mục đích thu chưa. Độ chín ăn còn liên quan mùi, độ mềm và chất lượng cảm nhận.
Một số dưa có thể tiếp tục thay đổi sau cắt, nhưng không vì vậy mọi trái non đều trở thành sản phẩm ngon khi để thêm vài ngày.
University of Minnesota phân biệt sự khác nhau giữa các nhóm dưa và khuyến nghị xem mô tả giống khi chọn dấu thu hoạch. [1]
Nhà vườn cần thống nhất mục tiêu: giao gần, vận chuyển xa hay giữ một khoảng thời gian trước bán. Mục tiêu này ảnh hưởng tiêu chí, nhưng không hợp lý hóa việc thu trái chưa đủ chất lượng nền tảng.
2. Đọc đặc điểm thu của giống đang trồng
Hỏi nhà cung cấp giống về dấu trưởng thành, khả năng tách cuống, thay đổi màu và khoảng thời gian tham khảo. Đối chiếu với dữ liệu chính vườn qua các vụ.
Không dùng một ảnh trái chín của giống khác để đào tạo toàn đội. Các giống có thể khác rõ về màu nền, mùi và trạng thái cuống.
Thông tin “số ngày đến thu” cần biết tính từ gieo, trồng hay thụ phấn. Nếu không định nghĩa mốc, số ngày có thể bị hiểu sai ngay từ đầu.
Nên tạo một phiếu tiêu chí cho từng giống, có ảnh và kết quả cắt mẫu. Sau mỗi vụ, sửa phiếu dựa trên những trường hợp lệch giữa ngoại hình và chất lượng thực tế.
3. Hiểu đúng hiện tượng tách cuống
Ở những nhóm có đặc điểm này, vùng tiếp giáp cuống và trái thay đổi khi trưởng thành, dẫn đến mức tách khác nhau. Thuật ngữ half-slip hoặc full-slip được dùng trong tài liệu cantaloupe.
Tuy nhiên, không phải mọi dưa lưới tự tách như nhau. Có nhóm hoặc giống cần cắt và không nên chờ cuống rời.
Iowa State nêu khác biệt giữa muskmelon có đặc điểm tách và honeydew không tách cuống theo cách đó. [2] Sự phân biệt giúp tránh kéo mạnh trái chỉ vì đang đợi một dấu không phù hợp.
Không thử độ già bằng cách xoắn, giật hoặc nâng cả trọng lượng trái bằng cuống. Thao tác có thể làm đứt cơ học và tạo cảm giác trái “đã tách tự nhiên” dù đó không phải diễn biến thật.
4. Xem màu nền, lưới và mùi theo đúng giống
Màu nền có thể thay đổi khi trưởng thành, nhưng mức đổi không giống nhau. Có giống vẫn mang sắc xanh ở thời điểm phù hợp.
Lưới giúp đánh giá hình thức và diễn biến vỏ, song không đo trực tiếp lượng đường. Một trái có lưới đẹp vẫn có thể chưa đạt chỉ tiêu bên trong.
Mùi cũng chỉ nên là một dấu trong tổ hợp. Khả năng tạo mùi và nhận ra mùi còn khác theo giống, điều kiện và người quan sát.
Tài liệu Illinois mô tả những dấu thực hành trên các nhóm dưa phổ biến. [3] Khi dùng để đào tạo, phải chỉ rõ phần nào phù hợp giống tại vườn, không biến kinh nghiệm chọn muskmelon thành quy tắc chung mọi dưa.
5. Dùng ngày tuổi để chọn nhóm cần kiểm tra
Thẻ ngày giúp xác định nhóm gần thời điểm dự kiến, giảm việc cắt mẫu ngẫu nhiên ở những trái quá khác tuổi.
Không dùng ngày để thay kiểm tra. Một đợt thời tiết bất lợi hoặc cây mất lá có thể làm chất lượng khác với vụ trước dù tuổi trái giống nhau.
Nếu lô đậu kéo dài, tách nhóm tuổi để đánh giá. Tránh lấy kết quả của trái sớm nhất làm quyết định cho tất cả.
Khi có trái thiếu thông tin, đưa vào nhóm kiểm tra riêng. Không gán ngày của trái bên cạnh chỉ vì kích thước gần giống, rồi dùng số liệu đó làm bằng chứng lịch thu chính xác.
6. Hiểu Brix và giới hạn của nó
Brix bằng khúc xạ kế thường dùng để đánh giá chất rắn hòa tan trong dịch trái. Đường là thành phần quan trọng, nhưng chỉ số không đo riêng toàn bộ chất lượng cảm nhận.
Một trái có Brix đạt nhưng thịt bị nhũn, có vị bất thường hoặc hư vẫn không phải sản phẩm đạt. Ngược lại, ngoại hình đẹp không thay thế yêu cầu Brix đã thống nhất.
Không coi 13°Brix hay một số khác là tiêu chuẩn pháp lý chung cho mọi dưa ở mọi thị trường. Nếu đó là ngưỡng hợp đồng, cần ghi rõ với giống, phương pháp và cách lấy mẫu.
FAO mô tả khúc xạ kế như công cụ đo chất rắn hòa tan hỗ trợ đánh giá trưởng thành. [4] Nó là một phần của bộ kiểm tra, không phải phép thử có thể thay toàn bộ phân loại.
7. Chuẩn bị khúc xạ kế trước khi đo
Đọc hướng dẫn thiết bị, kiểm tra tình trạng lăng kính, nguồn điện nếu có và khoảng đo. Làm sạch bằng cách phù hợp để tránh làm xước.
Kiểm tra hoặc hiệu chuẩn theo hướng dẫn của nhà sản xuất, dùng vật liệu phù hợp. Không chỉnh máy theo một mẫu nước không rõ chất lượng rồi bỏ qua sai lệch.
Đảm bảo mẫu và thiết bị nằm trong điều kiện được phép đo. Chức năng bù nhiệt không có nghĩa thiết bị hoạt động chính xác ở mọi nhiệt độ hoặc có thể đọc ngay một mẫu chênh nhiệt lớn.
Ghi mã thiết bị và thời điểm kiểm tra. Nếu nhiều người dùng nhiều máy, đối chiếu định kỳ giúp phát hiện khác biệt trước khi số liệu đi vào quyết định giao hàng.
8. Lấy dịch ở vị trí thống nhất
Thành phần có thể khác giữa các vùng thịt trên một trái. Vì vậy, cần quy định vị trí và cách lấy mẫu, nhất là khi dùng kết quả so lô hoặc so với bên mua.
Không đo phần sát khoang hạt ở nhóm này rồi phần sát vỏ ở nhóm khác mà coi hai số hoàn toàn tương đương. Tránh để nước rửa hoặc dụng cụ ướt làm loãng mẫu.
Nghiên cứu đo các vị trí thịt dưa cho thấy vị trí lấy mẫu là yếu tố cần được xem xét. [5] Vườn nên thống nhất một quy trình phù hợp yêu cầu tiếp nhận, ghi đủ để người khác có thể làm lại.
Sau mỗi mẫu, vệ sinh và làm khô theo hướng dẫn trước khi đo mẫu kế tiếp. Dịch còn từ trái Brix cao có thể làm sai kết quả của trái sau.
9. Chọn nhiều trái đại diện, không chỉ trái đẹp
Chia lô theo giống, khu, nhóm tuổi và lịch chăm khác nhau khi cần. Lấy mẫu ở các vị trí đại diện, không chỉ gần cửa hoặc lối đi.
Tránh chọn toàn trái lớn, cuống đẹp hoặc đã có dấu chín rõ nếu mục tiêu là đại diện cả lô đang dự kiến cắt.
Ghi từng kết quả, không chỉ số bình quân. Ví dụ minh họa, năm trái đạt 11, 12, 13, 14 và 15°Brix có trung bình 13°Brix, nhưng vẫn có hai trái thấp hơn ngưỡng giả định 13°Brix.
Do đó, cần thống nhất lô được chấp nhận theo trung bình, mức tối thiểu hay tỷ lệ đạt. Nếu hợp đồng chưa rõ, nhà vườn khó biết một số bình quân đẹp có thực sự đáp ứng cách nhận hàng.
10. Đánh giá bên trong cùng Brix
Khi cắt mẫu, quan sát màu thịt theo giống, độ chắc, khoang hạt và các vùng thấm nước hoặc đổi màu bất thường. Ghi mùi và những dấu hư.
Không chỉ nhỏ dịch lên máy rồi bỏ phần trái mà không xem. Những lỗi bên trong có thể là nguyên nhân loại hàng dù Brix đạt.
Cách chấm độ chắc hoặc cảm quan cần được thống nhất. Nếu dùng thiết bị, phải có phương pháp phù hợp; nếu chấm cảm quan, cần mô tả mức để người khác hiểu.
Tài liệu sau thu của UC Davis về cantaloupe kết hợp độ trưởng thành và chất lượng, đồng thời nêu đặc điểm đường sau cắt. [6] Đánh giá đa chỉ tiêu giúp tránh thu một lô dựa trên duy nhất chỉ số dễ đo nhất.
11. Quyết định thu theo nhóm và giữ mã lô
Sau kiểm tra, ghi rõ nhóm được thu, nhóm chờ và lý do. Không phát lệnh chung “cắt hết nhà A” nếu kết quả mới xác nhận một phần.
Người thu phải nhận được tiêu chí và danh sách dễ hiểu. Đánh dấu những trái khác nhóm hoặc không đạt để tránh nhầm trong lúc tháo túi.
Ghi ngày, giờ, khu và mã lô. Khi trộn nhiều nhóm, lưu thành phần để có thể đối chiếu nếu phát sinh phản hồi.
Trong quá trình thu, tiếp tục kiểm tra ngẫu nhiên. Nếu có nhiều trái khác rõ mẫu đã đánh giá, dừng để xác nhận phạm vi thay vì giữ lệnh cũ chỉ vì xe đang chờ.
12. Đừng trông chờ kho bảo quản sửa được trái thu non
Bảo quản phù hợp giúp giữ chất lượng đã có và hạn chế suy giảm. Nó không thay thế quá trình cây tích lũy chất lượng trước thu.
Với cantaloupe, tiếp tục mềm hoặc thay đổi mùi sau cắt không đồng nghĩa đường tăng để bù một trái thu quá sớm. [6] Không dùng vẻ ngoài chín hơn làm bằng chứng Brix đã được cải thiện đủ.
Sau mỗi lô, đối chiếu kết quả mẫu trước thu, kết quả nhận hàng và phản hồi sau bảo quản. Nếu lệch thường xuyên, xem lại cách lấy mẫu, độ đồng đều và dấu trưởng thành của giống.
Thu đúng cần phối hợp ngày tuổi, đặc điểm giống và phép đo đáng tin. Khi các dữ liệu đó được ghi rõ, quyết định cắt sẽ dễ giải thích, dễ kiểm tra và ít phụ thuộc vào cảm nhận của một người duy nhất.
13. Ví dụ ra quyết định khi lô không đồng đều
Giả sử cùng một nhà có ba nhóm ngày đậu trái. Trước ngày dự kiến giao, chia mẫu theo nhóm tuổi và theo vị trí thay vì lấy một rổ trái từ gần cửa. Ghi mã từng trái, dấu ngoài, Brix và kết quả cắt. Cách chia này giúp biết chất lượng thay đổi theo tuổi hay theo khu chăm.
Nếu nhóm sớm đạt còn nhóm muộn chưa đạt, có thể cần tách lịch thu và trao đổi lại kế hoạch giao. Không lấy bình quân toàn nhà để làm mất dấu nhóm thấp. Ngược lại, không tự động trì hoãn mọi trái nếu một phần đã tới giai đoạn phù hợp nhưng khó giữ lâu trên cây.
Giả sử hợp đồng yêu cầu một mức tối thiểu theo phương pháp thống nhất. Khi một số mẫu thấp hơn, cần áp dụng cách chấp nhận lô đã thỏa thuận, không tự thay bằng trung bình. Nếu chưa có quy định, hai bên cần làm rõ trước khi dựa vào số đo để nhận toàn bộ hàng. Mẫu nhỏ luôn có giới hạn; không nói đã chứng minh mọi trái đạt chỉ vì các trái vừa cắt đều đạt.
Kiểm tra thêm sai lệch đo trước khi quyết định lớn. Người lấy dịch có dùng cùng vị trí không, dụng cụ có khô không, máy đã được kiểm theo hướng dẫn chưa? Có thể cho hai người đo lại cùng mẫu bằng quy trình thống nhất để phát hiện khác biệt thao tác. Không chọn riêng lần đọc cao hơn để ghi vào phiếu.
Khi phát lệnh, viết rõ hàng hoặc nhóm mã nào được cắt, tiêu chí loại và người xác nhận. Công nhân tháo túi cần nhận ra ký hiệu ngay trên hàng, tránh phải vừa thu vừa suy luận từ bảng khó đọc. Nếu mất thẻ ngày, đưa trái vào nhóm cần kiểm tra thay vì tự gán tuổi.
Trong ca thu, lấy mẫu kiểm tra theo kế hoạch ở hàng đang thực sự cắt. Nếu thấy khác rõ dữ liệu ban đầu, xác nhận lại phạm vi. Có thể mẫu ban đầu chưa đại diện, công nhân đã đi sang nhóm khác hoặc điều kiện phân loại chưa thống nhất; không mặc định nguyên nhân nằm ở khúc xạ kế.
Sau khi bên mua nhận, nối phản hồi với mã mẫu và mã lô. Nếu chất lượng sau vài ngày khác kỳ vọng, xem lại độ trưởng thành, cách giữ và vận chuyển cùng nhau. Cải thiện lịch thu cần dữ liệu từ cây đến nơi nhận. Brix hỗ trợ quyết định rất tốt khi được đo nhất quán và đặt cạnh cỡ trái, độ chắc, mùi, tình trạng bên trong và mục đích tiêu thụ.
Tài liệu tham khảo
- University of Minnesota — Harvesting and storing melons, squash and pumpkins. Khác biệt giữa các nhóm dưa và mô tả giống.
- Iowa State University — Growing Cantaloupe, Muskmelon, and Other Melons. Dấu thu và khác biệt tách cuống.
- Illinois Extension — Selecting and harvesting melons. Các dấu trưởng thành thực hành theo nhóm.
- FAO — Small-Scale Postharvest Handling Practices: Maturity Indices. Dùng chỉ số và khúc xạ kế hỗ trợ đánh giá trưởng thành.
- Cucurbit Genetics Cooperative — Melon firmness and soluble solids at different sampling positions. Tài liệu nghiên cứu về vị trí lấy mẫu; xem bài và bảng liên quan dưa trong tập báo cáo.
- UC Davis — Cantaloupe. Độ trưởng thành, chất lượng và đặc điểm sau thu.
Bài mới nhất
Đang tải bài mới...
0 nhận xét:
Đăng nhận xét