Cua thở bằng mang, lớn lên qua nhiều lần thay vỏ và phải thích nghi khi độ mặn thay đổi. Những đặc điểm này quyết định cách cấp nước, cho ăn và cầm bắt. Nuôi mỗi con một hộp giúp dễ theo dõi, nhưng người nuôi vẫn phải giữ nước phù hợp và tránh làm cua bị thương.
Xác định loài cua và cỡ đang nuôi
Scylla gồm các loài có đặc điểm hình thái và sinh học không hoàn toàn giống nhau. Scylla paramamosain là đối tượng được nghiên cứu và nuôi tại Việt Nam, nhưng không nên gọi mọi cua bùn nhập trại đều là loài này. Màu sắc còn biến động, nên định danh cần xem tổ hợp hình thái hoặc chuyên môn khi cần, không chỉ tên vùng thu mua.
Cua trải qua giai đoạn ấu trùng, giai đoạn chuyển tiếp gọi là megalopa, rồi thành cua non và lớn dần. Mỗi giai đoạn có nhu cầu khác nhau. Khi đọc tài liệu, cần xem hướng dẫn dành cho cua ở cỡ nào. Không dùng nguyên mức nhiệt độ, độ mặn hay thức ăn của ấu trùng để áp cho cua lớn trong hộp.
Vỏ, càng và chân cần được bảo vệ khi thao tác
Vỏ ngoài tạo khung bảo vệ và điểm gắn cơ, nhưng cua phải thay vỏ để tăng kích cỡ. Càng dùng trong bắt giữ, ăn và phòng vệ; chân bò, chân bơi và các phần cảm giác có chức năng riêng. Thiếu hoặc tổn thương phụ bộ có thể ảnh hưởng ăn, di chuyển và giá trị hàng, nên cần ghi ngay lúc tiếp nhận.
Không nhấc cua bằng một chân hoặc kéo khỏi khe thoát khi đang mắc. Thiết kế hộp cần tránh cạnh sắc và khe có thể kẹp phụ bộ. Nếu nhiều con bị tổn thương cùng vị trí, hãy kiểm tra vật liệu và thao tác trước khi quy cho thiếu khoáng hoặc bệnh. Một sai chi tiết cơ khí có thể lặp lại ở hàng trăm hộp.
Mang cần nước đủ oxy và ít chất gây hại
Mang giúp cua lấy oxy từ nước và tham gia điều chỉnh nước, muối trong cơ thể. Nước có chảy qua hộp vẫn có thể thiếu oxy hoặc mang nhiều cặn. Vì vậy, cần kiểm tra nước ngay ở hộp dễ gặp vấn đề, không chỉ đo tại bể cấp. Đồng thời quan sát tình trạng mang và phản ứng của cua khi có dấu hiệu bất thường.
Dịch tuần hoàn của cua thường được gọi là hemolymph. Chất giúp vận chuyển oxy trong dịch này là hemocyanin, khác với hemoglobin ở cá. Người nuôi không cần nhớ hết tên, nhưng cần biết cơ chế chịu độc của cua có điểm khác cá. Vì thế, không lấy dấu hiệu “máu nâu” ở cá để tự chẩn đoán cua.
Thay đổi độ mặn cần cho cua thời gian thích nghi
Cua có thể sống trong một khoảng độ mặn khá rộng, nhưng vẫn cần điều chỉnh nước và muối trong cơ thể khi môi trường đổi. Thay đổi đột ngột có thể làm cua phản ứng khác với thay đổi có kiểm soát. Cần so độ mặn nước vận chuyển với nước trại trước khi chuyển cua sang.
Cần đo nước vận chuyển và nước tiếp nhận, xét tình trạng cua, nhiệt và lịch sử lô. Thuần phải được thiết kế theo chênh lệch và đối tượng, không theo một số phút chung. Không thử khả năng chịu đựng bằng cách đưa cua yếu vào nước thay đổi mạnh rồi coi con sống là khỏe.
Ghi thời điểm lột của từng con
Trước lột, lượng ăn và hành vi có thể thay đổi; sau thoát vỏ, cua mềm và cần điều kiện ổn định. Tăng khối lượng ngay sau lột có phần nước hút vào để mở rộng cơ thể, không đồng nghĩa đã tích thêm cùng tỷ lệ thịt. Khi đánh giá tăng trưởng hay vỗ béo, phải ghi giai đoạn để tránh so lệch.
Mỗi mã cá thể nên có ngày nhập, cỡ, giới khi xác định được, tình trạng vỏ và lần lột quan sát. Khi chuyển hộp, giữ mã con và ghi địa chỉ mới. Nếu chỉ theo hộp mà quên lịch cá thể, việc đổi con sẽ làm sai chu kỳ, khẩu phần và kết quả tăng trưởng.
Quan sát gì trong mỗi ca chăm sóc?
Quan sát sức khỏe với mức can thiệp tối thiểu cần thiết, bảo đảm hộp đóng an toàn, cấp thoát không bị cua hoặc mồi cản. Ghi giảm ăn, tổn thương và lột theo cách thống nhất giữa các ca. Cùng biểu hiện bỏ ăn có thể do trước lột, nước, thức ăn hoặc bệnh, nên phải đọc với dữ liệu hệ thống.
Nếu nhiều hộp cùng giảm ăn hoặc có cua chết, kiểm tra nước và thiết bị trước, rồi nhờ người có chuyên môn tìm nguyên nhân khi cần. Bỏ ăn có thể liên quan đến sắp lột, thức ăn, môi trường hoặc bệnh. Cần ghép các dấu hiệu với số đo và lịch chăm sóc, tránh kết luận chỉ từ một biểu hiện.
Bảng theo dõi để áp dụng tại trại
| Đặc điểm sinh học | Ứng dụng trong hộp |
|---|---|
| Lột và hút nước | Ghi giai đoạn khi cân, không coi mọi tăng khối lượng là tăng thịt. |
| Mang và điều hòa ion | Đo nước ở vị trí đại diện, kiểm soát thay đổi nhiệt và mặn. |
| Phụ bộ và hành vi | Tránh cạnh, khe kẹt, thao tác kéo chân; ghi tổn thương từ lúc nhập. |
Tài liệu tham khảo
- Nghiên cứu điều hòa thẩm thấu và Na,K-ATPase ở các cơ quan của S. paramamosain
- Nghiên cứu cơ chế điều hòa và thích ứng thẩm thấu theo độ mặn ở S. paramamosain
Bài mới nhất
Đang tải bài mới...
0 nhận xét:
Đăng nhận xét