Bùn đáy, mưa lớn và nguồn nước: ba nguyên nhân làm ao tôm biến động

BÀI 32 / 50 · KIẾN THỨC NUÔI TÔM

Có thể xem đáy ao là nơi lưu lại “dấu vết” của toàn bộ quá trình nuôi.

Mỗi ngày

thức ăn → tôm ăn → phân tôm + thức ăn dư + xác tảo + chất thải → đáy ao.

Nếu lượng chất thải đưa xuống lớn hơn khả năng thu gom và phân hủy an toàn của hệ thống, bùn hữu cơ sẽ tích tụ.

SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVICác nguồn hình thành bùn hữu cơ trong ao tôm.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.

[Hình 8.20. Các nguồn hình thành bùn hữu cơ trong ao tôm.]

Hậu quả có thể gồm

• tiêu thụ oxy đáy
• tạo vùng yếm khí
• phát sinh sulfide
• ammonia tăng
• môi trường thuận lợi cho một số vi sinh vật cơ hội
• mang và vỏ tôm dễ bám bẩn
• chất lượng nước ngày càng khó kiểm soát.

Xi-phông có vai trò gì?

Trong những hệ thống được thiết kế để thu gom chất thải, xi-phông giúp đưa chất hữu cơ ra khỏi ao trước khi nó tiếp tục phân hủy.

SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVINguyên lý gom chất thải về hố trung tâm và xi-phông ra khỏi ao.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.

[Hình 8.21. Nguyên lý gom chất thải về hố trung tâm và xi-phông ra khỏi ao.]

Tuy nhiên, không phải mô hình nào cũng cần hoặc có thể “xi-phông mỗi ngày”. Tần suất phải phù hợp thiết kế ao, mật độ, sinh khối, lượng thức ăn và lượng chất thải thực tế.

SAU MƯA LỚN VÀ THAY ĐỔI THỜI TIẾT

Một trận mưa lớn không chỉ đơn giản là “thêm nước vào ao”.

Nó có thể đồng thời làm thay đổi

• nhiệt độ
• độ mặn
• pH
• độ kiềm
• DO
• sự phân tầng nước
• hoạt động của tảo
• chất lượng nước từ bờ ao chảy xuống.

SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVINhững thay đổi có thể xảy ra trong ao sau mưa lớn.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.

[Hình 8.22. Những thay đổi có thể xảy ra trong ao sau mưa lớn.]

Nếu đất hoặc bờ ao có tính axit, nước mưa chảy tràn còn có thể kéo các chất từ bờ xuống ao.

Đây là lý do bà con thường thấy tôm giảm ăn hoặc có biểu hiện bất thường sau mưa chứ không nhất thiết trong lúc đang mưa.

Sau mưa nên kiểm tra gì?

Ưu tiên

DO → pH → nhiệt độ → độ mặn → độ kiềm → hoạt động tôm → sức ăn.

Sau đó mới kiểm tra thêm các chỉ tiêu khác tùy tình trạng ao.

SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVIChecklist kiểm tra ao sau mưa: DO – pH – nhiệt độ – độ mặn – độ kiềm – tảo – sức ăn – hoạt động của tôm.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.

[Hình 8.23. Checklist kiểm tra ao sau mưa: DO – pH – nhiệt độ – độ mặn – độ kiềm – tảo – sức ăn – hoạt động của tôm.]

Không có cơ sở để nói chung rằng “40–60% vụ nuôi thất bại sau mưa nếu không xử lý”, vì tỷ lệ rủi ro phụ thuộc vùng nuôi, mùa vụ và mô hình.

BIẾN ĐỘNG CHẤT LƯỢNG NGUỒN NƯỚC

Nguồn nước cấp có thể mang theo

• mầm bệnh
• chất hữu cơ
• phù sa và chất rắn lơ lửng
• tảo
• sinh vật trung gian
• hóa chất hoặc chất ô nhiễm từ khu vực xung quanh.

Vì vậy, nước nhìn trong chưa chắc là nước an toàn.

SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVICác nhóm nguy cơ có thể đi theo nguồn nước vào ao nuôi.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.

[Hình 8.24. Các nhóm nguy cơ có thể đi theo nguồn nước vào ao nuôi.]

Trong hệ thống có ao lắng hoặc khu xử lý nước, nước có thể được kiểm tra và chuẩn bị trước khi cấp vào ao nuôi.

Thay nước cũng không phải lúc nào càng nhiều càng tốt. Một lần đưa lượng lớn nước có chất lượng khác hẳn nước trong ao có thể tạo thêm stress cho tôm.

Mục tiêu là

Nước phù hợp – thay đổi có kiểm soát – hạn chế biến động đột ngột.

Nguồn biên soạn: Nội dung được biên tập từ tài liệu “Sổ tay tôm” do Đặng Hữu Tùng cung cấp. Dấu hiệu ngoài ao chỉ giúp khoanh vùng; không dùng một dấu hiệu đơn lẻ để kết luận bệnh. Khi tôm chết tăng nhanh hoặc nghi bệnh truyền nhiễm, cần lấy mẫu và chọn xét nghiệm phù hợp.

Đọc tiếp trong mục Nuôi tôm

• Tảo phát triển quá mức hoặc tảo tàn trong ao tôm
• Theo dõi chất lượng nước ao tôm hằng ngày để phát hiện vấn đề sớm

Xem tất cả bài kiến thức nuôi tôm