Tôm đen mang, mềm vỏ và khó lột xác: nên kiểm tra gì?

BÀI 25 / 50 · KIẾN THỨC NUÔI TÔM

Khi mang chuyển từ màu bình thường sang vàng nâu, nâu sẫm hoặc đen, nguyên nhân có thể rất đa dạng.

Mang là một trong những cơ quan phản ánh chất lượng ao rất rõ.

SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVISo sánh mang tôm khỏe, mang bẩn và mang có vùng melan hóa màu đen.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.

[Hình 7.17. So sánh mang tôm khỏe, mang bẩn và mang có vùng melan hóa màu đen.]

Các nguyên nhân có thể gồm

• chất hữu cơ và cặn bẩn bám mang
• đáy ao xấu
• vi khuẩn dạng sợi
• sinh vật bám
• Fusarium và các tác nhân nấm
• tổn thương mô mang
• phản ứng melan hóa
• một số vấn đề dinh dưỡng hoặc môi trường.

Các tài liệu FAO mô tả đen mang là một tình trạng đa nguyên nhân. Vi khuẩn dạng sợi, cặn hữu cơ và hoại tử mô mang đều có thể làm mang chuyển từ nâu sang đen; Fusarium cũng là một nguyên nhân đã được ghi nhận.

Một mẹo quan sát có giá trị

Nếu màu sẫm chỉ do nhiều cặn bẩn bám bên ngoài, tình trạng có thể khác với mô mang thực sự đã bị tổn thương và melan hóa.

Vì vậy, soi tươi mang có giá trị hơn rất nhiều so với chỉ nhìn màu mang bằng mắt.

SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVIHình ảnh soi tươi phân biệt mang bị cặn bẩn/sinh vật bám với mô mang bị tổn thương.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.

[Hình 7.18. Hình ảnh soi tươi phân biệt mang bị cặn bẩn/sinh vật bám với mô mang bị tổn thương.]

MỀM VỎ

Trước tiên cần hiểu

Tôm vừa lột xác có vỏ mềm là bình thường.

FAO mô tả lớp vỏ mới sau khi lột của tôm sú tự nhiên vẫn mềm trước khi dần cứng lại.

Vấn đề chỉ đáng lo khi

• vỏ mềm kéo dài
• nhiều tôm trong đàn cùng mềm bất thường
• tôm lột nhưng lâu cứng vỏ
• tôm yếu
• tăng trưởng kém
• xuất hiện đồng thời các dấu hiệu bệnh.

SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVISo sánh tôm vừa lột có vỏ mềm sinh lý với tình trạng mềm vỏ kéo dài bất thường.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.

[Hình 7.19. So sánh tôm vừa lột có vỏ mềm sinh lý với tình trạng mềm vỏ kéo dài bất thường.]

Những nguyên nhân cần kiểm tra

• độ kiềm
• độ mặn
• khoáng và cân bằng ion
• dinh dưỡng
• thức ăn
• biến động môi trường
• sức khỏe gan tụy
• stress
• một số bệnh như TSV, NHP hoặc các bệnh khác có biểu hiện mềm vỏ đi kèm.

Các tài liệu FAO cũng ghi nhận mềm vỏ có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân chứ không chỉ một bệnh, trong đó môi trường, dinh dưỡng và sức khỏe đàn tôm đều có vai trò.

RỐI LOẠN LỘT XÁC

Lột xác là quá trình bình thường và bắt buộc để tôm tăng trưởng.

Vấn đề xảy ra khi tôm

• lột không hoàn chỉnh
• vướng xác
• chết trong hoặc ngay sau khi lột
• vỏ mới lâu cứng
• lột đồng loạt bất thường sau một biến động môi trường.

SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVIChu kỳ lột xác bình thường của tôm và những điểm có thể xảy ra rối loạn.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.

[Hình 7.20. Chu kỳ lột xác bình thường của tôm và những điểm có thể xảy ra rối loạn.]

Những yếu tố có thể liên quan gồm

• biến động nhiệt độ
• thay đổi độ mặn
• chất lượng nước
• khoáng và cân bằng ion
• dinh dưỡng
• stress
• tình trạng sức khỏe
• bệnh truyền nhiễm.

FAO ghi nhận các thay đổi đột ngột về nhiệt độ, độ mặn và những yếu tố môi trường khác có thể kích thích tôm lột xác bất thường.

Trong hội chứng Taura, tôm ở giai đoạn cấp cũng đặc biệt dễ chết quanh thời điểm lột xác. Nhưng không nên vì thấy tôm chết lúc lột mà lập tức kết luận TSV.

Nguồn biên soạn: Nội dung được biên tập từ tài liệu “Sổ tay tôm” do Đặng Hữu Tùng cung cấp. Dấu hiệu ngoài ao chỉ giúp khoanh vùng; không dùng một dấu hiệu đơn lẻ để kết luận bệnh. Khi tôm chết tăng nhanh hoặc nghi bệnh truyền nhiễm, cần lấy mẫu và chọn xét nghiệm phù hợp.

Đọc tiếp trong mục Nuôi tôm

• Tôm đục cơ, trắng cơ hoặc cong thân: phân biệt nguyên nhân
• Một triệu chứng có thể có nhiều nguyên nhân: đừng vội đoán bệnh tôm

Xem tất cả bài kiến thức nuôi tôm