Gan tụy và đường ruột bất thường ở tôm: cách quan sát

BÀI 23 / 50 · KIẾN THỨC NUÔI TÔM

Gan tụy là một trong những cơ quan quan trọng nhất khi kiểm tra sức khỏe tôm.

Nó tham gia vào tiêu hóa, hấp thu và dự trữ dinh dưỡng. Vì vậy, nhiều bệnh cũng như rối loạn dinh dưỡng và môi trường có thể biểu hiện qua gan tụy.

SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVIVị trí và hình dạng gan tụy của tôm khỏe.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.

[Hình 7.8. Vị trí và hình dạng gan tụy của tôm khỏe.]

1. Gan tụy nhạt màu và teo

Có thể gặp trong những trường hợp liên quan đến

• AHPND
• EHP
• NHP
• DIV1
• tôm giảm hoặc bỏ ăn kéo dài
• dinh dưỡng không phù hợp
• các tổn thương gan tụy khác.

SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVISo sánh gan tụy bình thường với gan tụy nhạt màu và teo.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.

[Hình 7.9. So sánh gan tụy bình thường với gan tụy nhạt màu và teo.]

Đặc biệt ở AHPND, gan tụy nhạt và teo đi kèm đường tiêu hóa rỗng là những dấu hiệu đáng nghi ngờ.

Nhưng

Gan tụy nhạt không đồng nghĩa với AHPND.

2. Gan tụy thay đổi màu hoặc cấu trúc

Gan tụy có thể chuyển màu, mềm, teo, sưng hoặc xuất hiện những vùng bất thường.

Những thay đổi này cần được đánh giá cùng với

• sức ăn
• độ đầy của đường ruột
• màu sắc cơ thể
• tình trạng mang
• tỷ lệ chết
• môi trường
• kết quả xét nghiệm.

SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVIMột số dạng gan tụy bất thường thường gặp và các nhóm nguyên nhân cần phân biệt.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.

[Hình 7.10. Một số dạng gan tụy bất thường thường gặp và các nhóm nguyên nhân cần phân biệt.]

Đừng cố chẩn đoán bệnh chỉ bằng màu gan. Màu sắc có thể chịu ảnh hưởng của thức ăn, tình trạng tiêu hóa, tuổi tôm và nhiều yếu tố khác.

ĐƯỜNG RUỘT BẤT THƯỜNG

Đường ruột là bộ phận bà con có thể quan sát rất dễ mà không cần thiết bị phức tạp.

Ở tôm đang ăn tốt, thức ăn thường hiện diện tương đối liên tục trong ruột.

SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVIĐường ruột của tôm khỏe với thức ăn phân bố tương đối liên tục.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.

[Hình 7.11. Đường ruột của tôm khỏe với thức ăn phân bố tương đối liên tục.]

1. Ruột rỗng

Ruột rỗng trước hết cho biết

tôm đang không ăn hoặc ăn rất ít.

Nguyên nhân phía sau có thể là

• thiếu oxy
• biến động môi trường
• AHPND
• WSSV
• YHV
• TSV
• DIV1
• các bệnh gan tụy
• rối loạn tiêu hóa
• stress
• thức ăn không phù hợp.

Do đó

Ruột rỗng là hậu quả của giảm ăn, không phải dấu hiệu đặc hiệu của một bệnh.

2. Ruột “đứt khúc”

Bà con thường gọi là ruột đứt khúc khi thức ăn trong đường ruột không tạo thành một dải liên tục mà bị ngắt thành nhiều đoạn.

SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVISo sánh đường ruột đầy và liên tục với đường ruột có lượng thức ăn không liên tục.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.

[Hình 7.12. So sánh đường ruột đầy và liên tục với đường ruột có lượng thức ăn không liên tục.]

Điều này có thể liên quan đến

• tôm ăn không đều
• hoạt động tiêu hóa bất thường
• bệnh gan tụy – đường ruột
• chất lượng thức ăn
• stress
• nhiều tình trạng bệnh khác.

Không nên xem “ruột đứt khúc” là dấu hiệu đặc hiệu của EHP.

EHP chủ yếu ký sinh trong tế bào biểu mô gan tụy, không phải đơn giản là “phá hủy vi nhung mao ruột khiến ruột đứt khúc”.

Nguồn biên soạn: Nội dung được biên tập từ tài liệu “Sổ tay tôm” do Đặng Hữu Tùng cung cấp. Dấu hiệu ngoài ao chỉ giúp khoanh vùng; không dùng một dấu hiệu đơn lẻ để kết luận bệnh. Khi tôm chết tăng nhanh hoặc nghi bệnh truyền nhiễm, cần lấy mẫu và chọn xét nghiệm phù hợp.

Đọc tiếp trong mục Nuôi tôm

• Tôm chậm lớn, phân đàn: cần kiểm tra những nguyên nhân nào?
• Tôm đục cơ, trắng cơ hoặc cong thân: phân biệt nguyên nhân

Xem tất cả bài kiến thức nuôi tôm