BÀI 18 / 50 · KIẾN THỨC NUÔI TÔM Zoothamnium thuộc nhóm trùng lông có khả năng sống bám trên bề mặt cơ thể tôm. Khi số lượng ít, tác động có thể không rõ. Nhưng khi mật độ cao, chúng tạo thành những cụm bám dày giống một lớp lông tơ trên cơ thể tôm. Môi trường giàu chất hữu cơ tạo điều kiện thuận lợi cho những sinh vật bám này phát triển. Khi chúng phủ dày trên mang, khả năng trao đổi nước và hô hấp của tôm có thể bị cản trở. Vấn đề càng nghiêm trọng nếu ao đồng thời thiếu oxy. Epistylis cũng là một nhóm trùng lông sống bám và có thể xuất hiện trên vỏ, mang hoặc các phần phụ. Dưới kính hiển vi, chúng thường tạo thành những khuẩn lạc gồm nhiều cá thể hình chuông gắn trên các cuống phân nhánh. Sự xuất hiện nhiều Epistylis cũng là tín hiệu để kiểm tra lại chất hữu cơ, đáy ao và chất lượng nước. Vorticella là một nhóm trùng lông khác có thể bám trên bề mặt tôm và các vật thể trong môi trường nước. Dưới kính hiển vi, mỗi cá thể có hình giống một chiếc chuông nhỏ nằm trên cuống. Bà con khó có thể phân biệt chính xác Vorticella, Epistylis và Zoothamnium chỉ bằng mắt thường. Muốn xác định chính xác cần soi tươi dưới kính hiển vi. Bà con thường dùng từ “đóng rong” để mô tả tôm có lớp bẩn hoặc sinh vật bám trên vỏ. Nhưng “đóng rong” không phải tên của một bệnh duy nhất. Tôm khỏe và lột xác đều đặn thường tự “thay áo”. Tôm yếu, chậm lột xác trong một ao nhiều chất hữu cơ sẽ dễ trở thành nơi cho sinh vật bám phát triển. Một vài sinh vật bám chưa chắc gây bệnh nghiêm trọng. Vấn đề xảy ra khi chúng phát triển thành lớp dày. Nếu bám trên vỏ và chân, chúng có thể cản trở vận động và quá trình lột xác. Nếu bám trên mang, hậu quả đáng lo hơn vì mang là cơ quan hô hấp quan trọng của tôm. Khi bề mặt mang bị phủ nhiều, khả năng trao đổi nước bị ảnh hưởng. Nếu ao đồng thời có DO thấp, tôm càng dễ rơi vào tình trạng thiếu oxy. đừng chỉ nhìn con tôm – hãy nhìn cả cái ao. Đối với nhóm sinh vật bám, việc chỉ tìm cách “diệt con bám trên tôm” thường không giải quyết được nguyên nhân gốc. Nếu môi trường vẫn giàu hữu cơ và đáy ao vẫn xấu, chúng có thể tiếp tục quay trở lại. Việc đầu tiên: kiểm tra môi trường vỏ → chân → râu → mang → đường ruột. Nếu có kính hiển vi, soi tươi mang, vỏ và chất cạo từ vùng nghi ngờ. Quản lý tốt thức ăn, chất thải và bùn đáy thường quan trọng hơn việc liên tục sử dụng hóa chất. Trong hệ thống có khả năng thu gom chất thải, việc loại bỏ phân, thức ăn thừa và bùn hữu cơ giúp giảm môi trường thuận lợi cho các sinh vật bám phát triển. EHP: Chủ yếu ở gan tụy → tôm chậm lớn, phân đàn → cần PCR/qPCR hoặc mô bệnh học để xác nhận. Gregarine: Chủ yếu ở đường ruột → có thể quan sát bằng soi tươi → cần phân biệt với ATM. Zoothamnium, Epistylis, Vorticella: Chủ yếu bám bên ngoài cơ thể, mang và phần phụ → nhìn ngoài có thể thấy tôm bẩn hoặc “lông tơ” → soi kính hiển vi để xác định. Bước 1. Xem lại tốc độ tăng trưởng So sánh trọng lượng tôm qua các lần chài. Không chỉ nhìn con lớn nhất mà cần xem mức độ đồng đều của cả đàn. Bước 2. Kiểm tra môi trường Đánh giá nước, đáy ao, chất hữu cơ và sức ăn. Bước 3. Quan sát tôm vỏ → mang → gan tụy → đường ruột → phân. Bước 4. Soi tươi khi nghi sinh vật bám hoặc Gregarine Kính hiển vi là công cụ rất hữu ích để phân biệt các nhóm sinh vật bám và ký sinh trùng đường ruột. Bước 5. Xét nghiệm khi nghi EHP Nếu đàn tôm chậm lớn, phân cỡ hoặc có các dấu hiệu nghi ngờ EHP, nên lấy mẫu xét nghiệm bằng phương pháp phù hợp thay vì chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài. Bước 6. Tìm nguồn lây và nguyên nhân gốc EHP thường làm tôm chậm lớn hơn là làm tôm chết hàng loạt. Phân trắng không đồng nghĩa với EHP. Thấy vật giống “con giun” dưới kính chưa chắc là Gregarine – có thể là ATM. Tôm đóng rong không phải một bệnh duy nhất. Sinh vật bám nhiều thường là lời cảnh báo rằng cần kiểm tra lại môi trường ao. Kháng sinh không tiêu diệt được EHP hay các ký sinh trùng này. Với nhóm bệnh này, phát hiện sớm – xác định đúng tác nhân – quản lý môi trường – cắt đường lây có giá trị hơn việc tìm một sản phẩm để “đánh” xuống ao.Tôm đóng rong, bám bẩn: Zoothamnium, Epistylis và Vorticella
Chúng có thể xuất hiện ở
EPISTYLIS
Khi mật độ bám cao, tôm có thể
VORTICELLA
Ngoài ao, dấu hiệu thường chỉ là
KHI TÔM BỊ “ĐÓNG RONG”, BÁM BẨN
Trên một con tôm có thể cùng lúc tồn tại
Hiện tượng này thường gặp hơn khi
Có thể nói đơn giản
VÌ SAO SINH VẬT BÁM NHIỀU LẠI NGUY HIỂM?
Vì vậy, khi thấy tôm đóng bẩn nhiều
KIỂM SOÁT KÝ SINH TRÙNG VÀ SINH VẬT BÁM
Đặc biệt chú ý
Kiểm tra tôm
Lấy tôm còn sống, quan sát
Giảm nguồn thức ăn của sinh vật bám
PHÂN BIỆT NHANH EHP – GREGARINE – SINH VẬT BÁM
KHI NGHI TÔM NHIỄM EHP HOẶC KÝ SINH TRÙNG, BÀ CON NÊN LÀM GÌ?
Kiểm tra
Nếu dương tính EHP, cần xem lại
Nếu sinh vật bám xuất hiện dày, cần xem lại
BÀ CON CẦN NHỚ
SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVIZoothamnium bám thành cụm trên vỏ và phần phụ của tôm.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.
SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVIHình dạng đặc trưng của khuẩn lạc Zoothamnium quan sát dưới kính hiển vi.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.
SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVIEpistylis tạo khuẩn lạc trên bề mặt tôm.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.
SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVIHình ảnh Epistylis dưới kính hiển vi với các cá thể hình chuông nằm trên cuống phân nhánh.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.
SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVIVorticella bám trên phần phụ của tôm.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.
SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVIHình dạng Vorticella quan sát dưới kính hiển vi.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.
SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVITôm bị đóng bẩn trên vỏ, chân và phần phụ.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.
SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVISo sánh mang tôm sạch và mang bị sinh vật bám với mật độ cao.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.
SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVIQuy trình lấy mẫu soi tươi mang và bề mặt tôm để kiểm tra sinh vật bám.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.
SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVIBảng ảnh so sánh nhanh các nhóm thường gặp.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.
SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVISơ đồ vị trí ký sinh: EHP – trong tế bào gan tụy; Gregarine – đường ruột; trùng lông – bề mặt vỏ, mang và phần phụ.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.
SỔ TAY NUÔI TÔM · ENVISơ đồ tra cứu: Tôm chậm lớn/phân đàn → nghi EHP → xét nghiệm; ký sinh trong ruột → soi Gregarine/ATM; tôm đóng bẩn → soi mang và vỏ → xác định sinh vật bám → đồng thời kiểm tra môi trường.Sơ đồ biên tập từ nội dung tài liệu; không phải ảnh bệnh thực tế.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét